EPDK’nın Lisanssız Elektrik Üretiminde Yeni Dönem Başlıyor
EPDK’nın yeni düzenlemesiyle lisanssız elektrik üretiminde tüketim odaklı sistem devreye giriyor, saatlik mahsuplaşma uygulaması başlıyor.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), lisanssız elektrik üretiminde tüketicilerin ihtiyaçlarına odaklanan yeni bir düzenlemeyi yarın uygulamaya koyuyor. Bu düzenleme, üretim ve tüketim dengesinin sağlanmasını amaçlıyor.
Bugün alınan kararla, lisanssız elektrik üretiminde ‘saatlik mahsuplaşma’ uygulamasının son hali belirlendi. Yeni sistem, mevcut yapıyı korurken, mahsuplaşma yöntemini aylık bazdan saatlik bazda uygulayacak şekilde değiştiriyor.
Saatlik mahsuplaşma ile tüketicilerin kendi elektrik ihtiyaçlarını karşılamaları hedefleniyor. Tüketiciler, bir önceki yılki tüketimlerinin en fazla iki katı kadar elektrik üretebilecek. Kullanmadıkları üretim miktarını ise satışa sunarak gelir elde etme imkanı bulacaklar. Bu sınırın üzerindeki üretim, yenilenebilir enerji kaynaklarını destekleme mekanizması kapsamında sisteme verilecek.
Yeni modelde, tüketiciler ürettikleri elektriği kendi abone gruplarına uygulanan tarife üzerinden satarken, tüketim yaptıkları saatlerde tedarikçileriyle yaptıkları anlaşma fiyatı üzerinden elektrik alacaklar. Bu durum, elektrik piyasasında üretim ve tüketimin farklı saatlerde gerçekleşmesi halinde gelir ve harcama kalemlerinin ayrı ayrı oluşmasını sağlayacak.
Aylık mahsuplaşma sisteminde, tüketiciler üretimlerinin tüketimlerini karşıladığı kısım için gelir elde ederken, kalan üretim için bir önceki yılki toplam tüketim miktarını aşamayacak şekilde gelir elde edebiliyorlardı.
Saatlik Mahsuplaşmanın Tüketici Üzerindeki Etkisi
EPDK’nın yaptığı örnek hesaplamalara göre, saatlik ve aylık mahsuplaşma arasındaki fark basit bir senaryo ile açıklanıyor. Örneğin, geçen yıl 1000 kilovatsaat elektrik tüketen bir abone, 2000 kilovatsaat üretim yaptığında, aylık mahsuplaşma sisteminde her ay üretim ve tüketim farkı üzerinden ilerliyor. Bir ayda 250 kilovatsaat üretim ve 100 kilovatsaat tüketim olduğunda, aradaki 150 kilovatsaat için ödeme alınıyor ve yıl sonunda toplamda en fazla 1000 kilovatsaatlik üretim için gelir elde edilebiliyor.
Saatlik mahsuplaşmada ise üretim ve tüketimin aynı saatlerde gerçekleşip gerçekleşmemesi belirleyici oluyor. Aynı örnekte, 40 kilovatsaatlik üretim tüketimle aynı saatlerde gerçekleşirken, 210 kilovatsaat üretim farklı saatlerde sisteme veriliyor. Bu durumda, tüketici 210 kilovatsaatlik üretim için gelir elde ederken, üretimin olmadığı saatlerde gerçekleşen 60 kilovatsaatlik tüketim için elektrik satın alıyor. Yıl sonunda toplamda 1450 kilovatsaatlik üretimden gelir elde ederken, 450 kilovatsaatlik tüketim için ödeme yapıyor.
Bu sistem, toplamda yaklaşık 1000 kilovatsaatlik dengeyi korurken, tüketicinin elde edeceği sonuç, elektriği hangi fiyatlardan alacağına bağlı olarak şekilleniyor. Hem aylık hem de saatlik mahsuplaşma sonucunda toplam üretimi 2000 kilovatsaatin üzerindeki üretimler bedelsiz olarak değerlendiriliyor. Nihai olarak, aylık-saatlik mahsuplaşma sisteminde bedelsiz üretime düşen miktar artmayacak.
Piyasa Takas Fiyatına Dayalı Yeni Yönetim Modeli
Gerçek tüketim verileri üzerinden yapılan analizlerde, aylık mahsuplaşma modelinde 3 milyon 314 bin 497 lira gelir elde eden bir sanayi tesisi için saatlik mahsuplaşma modelinde gelir 3 milyon 252 bin 375 lira seviyesinde oluşabiliyor. Bu durum, tüketicinin tedarikçisiyle yaptığı anlaşma fiyatına bağlı olarak değişkenlik gösteriyor. Bu fark, ikili anlaşma fiyatının etkin yönetimiyle avantaja dönüştürülebilir.
Düzenleme ile özellikle Piyasa Takas Fiyatı’nın (PTF) yüksek olduğu zaman dilimlerinde tüketim bedelinin daha etkin yönetilmesi hedefleniyor. Aylık mahsuplaşmada fiyat değişimleri sistem içinde dengelenirken, saatlik modelde tüketici yüksek fiyatlı saatlerde tüketimini daha avantajlı bir şekilde yönetebilecek.
Yeni düzenlemenin, tedarik piyasasının gelişimine de katkı sağlaması bekleniyor. Yüksek fiyatlı saatlerde enerji yönetimini doğru yapan abonelerin finansal verimliliklerinin artması öngörülüyor. Sektörde şeffaflık ve aktif piyasa katılımını hedefleyen bu dönüşüm, yarın itibarıyla uygulanmaya başlanacak.
EPDK Başkanı’ndan Açıklama
EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz, AA muhabirine yaptığı açıklamada, aylık ve saatlik mahsuplaşma uygulamaları arasında üretim veya tüketim miktarları açısından önemli bir fark oluşmadığını belirtti. Yılmaz, saatlik mahsuplaşmaya geçilmesiyle birlikte bedelsiz üretimin artacağı yönündeki değerlendirmelerin teknik olarak doğru olmadığını ifade etti. Ayrıca, bedelsiz olarak sisteme verilen enerjinin herhangi bir kurum veya şirketin gelirine dönüşmediğini vurguladı. Bu kapsamda oluşan tutarların, yenilenebilir enerji kaynaklarını destekleme mekanizmasına aktarılacağını ve tüm abonelerin faturalarına olumlu yansıyacağını belirtti.
Saatlik mahsuplaşma modelinin tüketicilere daha esnek bir yapı sunduğunu da dile getiren Yılmaz, bu sistemle birlikte tüketicilerin üretim ve tüketimlerini daha etkin planlayabileceklerini, enerji kullanımında verimliliklerini artırabileceklerini kaydetti. Ayrıca, tedarikçi ile yapılan anlaşmaların daha bilinçli bir şekilde yönetilmesiyle tüketicilerin elde ettiği faydanın güçlenebileceğini ifade etti. Bu yönüyle saatlik mahsuplaşmanın hem tüketiciyi merkeze alan hem de piyasa işleyişini destekleyen bir adım olduğunu sözlerine ekledi.
