Bankalarda Taşıt Kredileri Hızla Düşüyor
Sıkı para politikaları ve BDDK’nın düzenlemeleri, bankalarda taşıt kredisi talebini önemli ölçüde azalttı.
ŞEBNEM TURHAN
Bankacılık sektöründe Haziran 2023’te başlayan sıkı para politikası, taşıt kredilerinde belirgin bir düşüşe yol açtı. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, taşıt kredisi bakiyesi geçen yıla göre yüzde 30 azalarak 45 milyar lira seviyesine geriledi. İki yıl öncesine kıyasla ise bu oran yüzde 50’ye ulaştı. Sektör kaynakları, tüketicilerin taşıt kredisi talebinin neredeyse sıfıra indiğini belirtirken, taşıt alımlarının yarısının peşin ödemeyle gerçekleştirilen tasarruf finansmanı yöntemine yöneldiğini vurguladı. 2024 yılı itibarıyla taşıt kredileri, toplam TL kredilerin yalnızca yüzde 1,06’sını oluştururken, bu oran 2025’te yüzde 0,6’ya, 2026’da ise yüzde 0,3’e düşmesi bekleniyor.
2023 Sonrası Büyüme
BDDK’nın verileri, taşıt kredilerinde yaşanan düşüşü net bir şekilde ortaya koyarken, tasarruf finansmanı sektöründe ise ilginin arttığını gösteriyor. 2023 yılında tasarruf finansmanı modeliyle araç, ev veya işyeri almak için 370 bin 445 müşteri sisteme dahil oldu. Bu yıl tasarruf finansmanı şirketlerinin işlem hacmi yaklaşık 84 milyar lira olarak gerçekleşti. 2024 yılına gelindiğinde müşteri sayısı 533 bin 734’e, toplam işlem hacmi ise 335 milyar liraya yükseldi. Böylece, 2023’ten 2024’e işlem hacminde yüzde 298 oranında bir artış sağlandı.
İşlemlerin %75’i Taşıt İçin
2025 yılında tasarruf finansmanı sektöründeki müşteri sayısı 1 milyon 157 bin 958’e çıkarak bir rekora imza attı. Sektör temsilcilerinin aktardığı bilgilere göre, tasarruf finansman şirketlerinin işlem hacmi 2024 yılına göre yüzde 262 artarak 1 trilyon 211 milyar liraya ulaştı. Bu büyüme, dört katı bir artış olarak kaydedildi. Tasarruf finansmanına yapılan başvuruların büyük bir kısmı otomobil alımı için yapılırken, konut ve işyeri alımına yönelik başvuruların ağırlığı da taşıt alımına kaymış durumda.
Taşıt Kredilerindeki Düşüş
BDDK’nın verilerine göre, taşıt kredi bakiyesi 29 Aralık 2023 haftasında 95.8 milyar lira ile tarihi zirveye ulaşmışken, 17 Nisan haftasında bu rakam 45 milyar liraya geriledi. Taşıt kredilerinin toplam krediler içindeki payı yüzde 1,22 iken, tüketici kredileri içindeki payı da yüzde 3,6 seviyesindeydi. Ancak bu oranlar, tarihi zirveden itibaren yüzde 53 kayıpla karşı karşıya kaldı. Nisan 2026 itibarıyla taşıt kredileri, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 29,52, iki yıl öncesine göre ise yüzde 50,12 oranında düştü. Kamu mevduat bankalarında bu düşüş, yüzde 75,2’ye kadar ulaştı.
Kredilerdeki Payın Azalması
Sonuç olarak, bireysel taşıt kredilerinin toplam TL krediler içindeki payı yüzde 0,3’e, tüketici kredileri içindeki payı ise yüzde 0,73’e geriledi. 2023 sonunda taşıt kredileri, toplam kredilerde 0.92 puan, tüketici kredilerinde ise 2.87 puan düşüş gösterdi. Bankacılık sektörü kaynakları, taşıt kredisi talebinin azaldığını belirtirken, katılım bankalarında ise sınırlı bir hareketlilik gözlemlendi.
BDDK Regülasyonları ve Tasarruf Finansmanı
BDDK’nın bankacılık sektörüne yönelik taşıt kredisi regülasyonları bulunurken, tasarruf finansmanı sektöründe bu tür kısıtlamalar henüz uygulanmamaktadır. BDDK’nın taşıt kredileri için belirlediği aylık büyüme sınırı ve vade kısıtlamaları, tasarruf finansmanı şirketleri için geçerli değil. Tasarruf finansmanı ile taşıt alımında peşinat talep edilmesi durumunda, taksitler de müşterinin isteğine bağlı olarak belirlenebiliyor. Örneğin, 1 milyon lira taşıt finansmanı için 61 ay vade sunulurken, çekilişli modelde 1.5 milyon lira finansman için 100 ay vade sağlanabiliyor.
