Sanayide kan kaybı sürüyor: Hizmetlerin ağırlığı arttı
Sanayide kan kaybı son 5 yılda hızlandı. Sanayinin milli gelir, ciro ve istihdamdaki payı gerilerken hizmet sektörünün ağırlığı arttı.
Türkiye ekonomisindeki yapısal değişim, sanayi ve hizmet sektörlerinin göstergelerine açık biçimde yansıyor. TÜİK’in Gayrisafi Yurt İçi Hasıla ile Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistikleri, sanayideki kan kaybının son 5 yılda kesintisiz sürdüğünü ortaya koydu. Üretim koşullarındaki bozulma, finansmana erişimdeki zorluklar ve küresel talepteki yavaşlama, sanayinin milli gelir içindeki payını aşağı çekti.
TÜİK verilerine göre toplam sanayinin GSYH içindeki cari payı 2021’de yüzde 25,84 iken 2025 sonunda yüzde 18,47’ye geriledi. Böylece sektör, milli gelirdeki ağırlığından yaklaşık 7,4 puan kaybetti. Katma değerli üretimin temel göstergelerinden imalat sanayinin payı da aynı dönemde yüzde 22,12’den yüzde 15,58’e düştü.
Hizmetlerin ekonomideki payı yüzde 60’ı aştı
Sanayideki gerilemenin karşısında ticaret, ulaştırma, konaklama, finans, gayrimenkul, bilgi ve iletişim ile kamu hizmetlerini kapsayan hizmetler sektörünün yükselişi dikkat çekti. Hizmetlerin GSYH içindeki payı 2021’de yüzde 53,20 seviyesindeyken 2025’te yüzde 59,11’e çıktı.
2026’nın ikinci çeyreğine ilişkin çeyreklik GSYH verileri de bu eğilimin sürdüğünü gösterdi. Hizmetlerin milli gelirdeki payı yüzde 60,94’e ulaşarak ilk kez bu eşiği aşarken, toplam sanayinin payı yüzde 18,62’ye, imalat sanayinin payı ise yüzde 15,78’e indi.
Sanayinin cirodaki payı yüzde 30’un altına indi
Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistikleri, milli gelirdeki tabloyu ciro verileri açısından da doğruladı. Sanayinin toplam ciro içindeki payı 2021’de yüzde 35,9 düzeyindeydi. Bu oran 2022’de yüzde 37,1’e yükselerek zirve yaptıktan sonra yeniden düşüşe geçti.
Sanayinin ciro payı 2023’te yüzde 33’e, 2024’te yüzde 30,2’ye geriledi. 2025’te ise yüzde 28,5’e inerek yüzde 30 sınırının altına düştü. Böylece sanayinin cirodaki ağırlığı son 5 yılda 7,4 puan, son 3 yılda ise 8,6 puan azaldı.
Aynı dönemde ticaret ve hizmet sektörleri cirodaki konumlarını güçlendirdi. Ticaretin toplam cirodan aldığı pay 2021’de yüzde 44,7 iken 2025’te yüzde 46,8’e yükseldi. Hizmet sektörünün payı da yüzde 14,1’den yüzde 17,8’e çıktı.
Yeni girişimlerin tercihi hizmet sektörü
Girişim sayılarındaki dağılım, ekonomik faaliyetlerin üretimden hizmetlere doğru kaydığını gösteren bir başka veri oldu. Hizmet sektörünün toplam girişimler içindeki payı 2015’te yüzde 41,7 iken 2021’de yüzde 43,1’e, 2025’te yüzde 48,4’e yükseldi. Böylece yeni işletmelerin neredeyse yarısı hizmet alanında faaliyet göstermeye başladı.
Sanayinin toplam girişimler içindeki payı ise gerilemesini sürdürdü. 2015, 2021 ve 2022 yıllarında yüzde 12,8 olan bu oran, 2024’te yüzde 12,6’ya, 2025’te yüzde 12,4’e indi. Ticaret sektörünün girişimlerdeki payı da 2015’teki yüzde 38,8 seviyesinden 2025’te yüzde 31,6’ya geriledi.
İstihdamda hizmet sektörünün ağırlığı arttı
İstihdam göstergeleri de sanayinin iş yaratma kapasitesindeki zayıflamaya işaret etti. Sanayinin toplam istihdam içindeki payı 2021’de yüzde 28,9 ile en yüksek seviyesine çıktıktan sonra düşüş eğilimine girdi. Bu oran 2022’de yüzde 28,7, 2023’te yüzde 28,3, 2024’te yüzde 27,2 ve 2025’te yüzde 26,1 olarak kaydedildi.
Sanayideki kan kaybına karşılık hizmet sektörü istihdamdaki payını artırdı. Hizmetlerin toplam istihdam içindeki ağırlığı 2015’te yüzde 36,8 iken 2021’de yüzde 37,4’e, 2025’te yüzde 41,2’ye yükseldi. Ticaret sektörünün istihdam payı ise 2021’deki yüzde 24 seviyesinden 2025’te yüzde 22,1’e geriledi.
