Yeni Küresel Panel, Fosil Yakıtlardan Çıkışı Hızlandırmayı Amaçlıyor

Bilim insanları ve ekonomistler, ülkelerin petrol, gaz ve kömüre olan bağımlılıklarını azaltmalarına yardımcı olacak yeni bir küresel panel kurdu. Bu girişim, fosil yakıt bağımlılığını azaltmak ve yüksek petrol fiyatları, jeopolitik çatışmalar ile aşırı hava koşullarının yarattığı riskleri yönetmek isteyen ülkelere bilimsel destek sağlamak amacıyla hayata geçirildi.

Panelin duyurusu, Kolombiya’nın Santa Marta kentinde düzenlenen Fosil Yakıtlardan Uzaklaşma Konferansı’nın açılışında yapıldı. Bu konferans, fosil yakıtlardan çıkış sürecine odaklanan ilk küresel etkinlik olma özelliğini taşıyor. 24 Nisan’da başlayan ve 29 Nisan’a kadar sürecek olan bu konferans, petrol, gaz ve kömür kaynaklı emisyonları azaltmaya yönelik uluslararası çabaları canlandırmayı amaçlayan bir gönüllüler koalisyonunu bir araya getiriyor. 50’den fazla ülke, birçok yerel yönetim ve yaklaşık 2.800 sivil toplum temsilcisi bu etkinlikte bir araya gelecek.

Yeni kurulan bilim paneli, küresel enerji dönüşümüne entelektüel bir katkı sağlamayı hedefliyor. İklim, ekonomi ve teknoloji alanında uzman kişiler, fosil yakıtlardan çıkış yol haritaları oluşturmak isteyen politika yapıcılara tavsiyelerde bulunacak. Birleşik Krallık’taki İklim Değişikliği Komitesi örneğinden yola çıkılarak oluşturulan bu girişim, küresel sıcaklık artışını yüzyıl sonuna kadar 1,5 derecede tutmayı hedefleyen senaryolar doğrultusunda, fosil yakıtlardan çıkış için kritik kilometre taşları belirleyecek.

Panele, İklim Finansmanı Yüksek Düzeyli Uzman Paneli’nin Kamerunlu eş başkanı Vera Songwe, Potsdam İklim Etki Araştırma Enstitüsü’nün Alman direktörü ve baş ekonomisti Ottmar Edenhofer ile Universidade Estadual de Campinas’tan Brezilyalı enerji sistemleri profesörü Gilberto M. Jannuzzi başkanlık edecek. Jannuzzi, küresel enerji dönüşümünü gerçekleştirmek için zamanın hala mevcut olduğunu belirterek, “Teknik olarak hiçbir sorun yok. Sorun, bilginin nasıl yayılacağı ve finansmanın nasıl güvence altına alınacağıdır” ifadesini kullandı.

Panelin kurulması, COP30 Başkanının fosil yakıtlardan uzaklaşma ve ormansızlaşmayı durdurma sürecini hızlandıracak yol haritaları oluşturulması yönündeki çağrılarının ardından gerçekleşti. André Aranha Corrêa do Lago, “Hükümetleri ve kurumları, Ulusal Katkı Beyanlarını güçlendirmek, sektörel stratejilere bilgi sağlamak ve farklı ulusal bağlamlarda adil ve düzenli enerji dönüşümlerinin uygulanmasını hızlandırmak için panelin analizlerinden yararlanmaya teşvik ediyoruz” dedi.

Johan Rockström (Potsdam Enstitüsü) ve Carlos Nobre’nin (São Paulo Üniversitesi) öncülüğünde bir araya getirilen girişime, Kolombiya ve Hollanda da destek verdiklerini açıkladı. Rockström, dünya devletlerinin üçte birinin Santa Marta’daki varlığının, fosil yakıtlardan çıkış sürecini küresel ajandanın ön sıralarına taşıyacağını ve bu hedefe ulaşmanın yollarını kanıtlayacağını belirtti. “Bunlar yerel halklar için daha parlak bir gelecek sunabilecek, üstesinden gelinebilir sorunlar,” diyen Rockström, bilim kurulunun her yıl atılması gereken adımlar konusunda güncel veriler sunarak önemli bir işlev göreceğini vurguladı.

Fosil yakıtlardan uzaklaşma konferansına katılan 54 ülke arasında, Nijerya, Meksika, Brezilya ve Angola gibi fosil yakıt üreticisi devletler de bulunuyor. Bu ülkeler, ana gelir kaynaklarından feragat etmenin büyük bir zorluk olduğunu kabul ediyor. İhracat gelirinin yaklaşık %50’sini kömürden elde eden Kolombiya’nın yeni taslak yol haritasında, karşılaşılabilecek zorluklar ve bunlara yönelik çözüm önerileri yer alıyor. Kolombiyalı yetkililer ve uluslararası uzmanların ortak çalışmasıyla hazırlanan plan, daha düşük maliyetli ve yüksek verimli yenilenebilir enerjiye hızlıca geçişin enerji güvenliği, halk sağlığı, iklim ve ekonomi üzerinde uzun vadeli olumlu etkiler yaratacağını vurguluyor.

Yol haritasındaki hesaplamalara göre, fosil yakıt kullanımının 2050 yılına kadar %90 oranında azaltılması, enerji talebinin büyümeye devam etmesine olanak tanırken, önümüzdeki 24 yıl içinde tahmini 280 milyar dolar tutarında doğrudan ekonomik fayda sağlayacak. Plan, “Bu geçişi gerçekleştirmek için başlangıçta önemli bir yatırım gerekiyor, ancak 2040’ların başından itibaren bu durum Kolombiya ekonomisine yıllık net tasarruf sağlayacaktır” şeklinde bir değerlendirme içeriyor.