TCMB Anketi: Banka Kredilerindeki Gevşeme 2025’te Sınırlı Artacak
TCMB anketine göre, banka kredilerindeki gevşeme 2025’in ilk çeyreğinde sınırlı artış gösterecek.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), bankaların 2025 yılının dördüncü çeyreğine yönelik değerlendirmelerini ve 2026 yılının ilk çeyreğine dair öngörülerini içeren “Banka Kredileri Eğilim Anketi”ni yayımladı. Anket sonuçlarına göre, 2025 yılının dördüncü çeyreğinde, bankaların işletme kredilerine ilişkin genel değerlendirmeleri, uyguladıkları standartlarda sınırlı bir gevşeme olduğunu ortaya koydu.
Detaylı incelemelerde, kısa vadeli kredilere uygulanan standartlarda belirgin bir gevşeme gözlemlenirken, uzun vadeli kredilerdeki standartlar ise sınırlı bir şekilde gevşedi. Türk Lirası (TL) cinsinden kredilere uygulanan standartlarda belirgin bir gevşeme yaşanırken, yabancı para (YP) kredilerinde ise sıkılaşma eğilimi devam etti. KOBİ’lere verilen kredilere ilişkin standartlarda belirgin bir gevşeme görülürken, büyük işletmelere verilen kredilere uygulanan standartların sıkılaştığı dikkat çekti.
Aynı dönemde, konut ve taşıt kredilerine uygulanan standartlarda önemli bir değişim gözlemlenmezken, diğer bireysel kredilere uygulanan standartlarda sınırlı bir sıkılaşma eğiliminde belirgin bir değişiklik yaşanmadı. 2025 yılının ilk çeyreğinde ise bankaların işletme kredilerine ilişkin genel beklentileri, uyguladıkları standartlardaki gevşemenin devam edeceği yönünde oldu.
Kısa ve uzun vadeli kredilere uygulanan standartlarda gevşemenin süreceği öngörülüyor. TL kredilere uygulanan standartlarda gevşemenin devam edeceği, YP kredilere uygulanan standartların ise sınırlı bir şekilde gevşeyeceği tahmin ediliyor. KOBİ’lere verilen kredilere uygulanan standartlarda gevşemenin süreceği, büyük işletmelere verilen kredilere uygulanan standartların ise gevşeyeceği bekleniyor. Konut ve taşıt kredilerine uygulanan standartların aynı seyrin devam edeceği, diğer bireysel kredilerde ise sınırlı sıkılaşma öngörülüyor.
İşletme Kredilerine Talep Artışı Bekleniyor
Ankete göre, 2024 yılının dördüncü çeyreğinde işletmelere verilen kredilere olan talepteki azalma, yerini artışa bıraktı. Kısa ve uzun vadeli kredi talebindeki azalma, yükselişe döndü. TL kredilere olan talepteki azalma, artışa dönüşürken, YP kredilere olan talepteki artış devam etti. KOBİ kredi talebinde belirgin bir artış görülürken, büyük işletmelerin kredi talebindeki azalma yerini artışa bıraktı.
Aynı dönemde, konut ve diğer bireysel kredi talebindeki artışın zayıflayarak devam ettiği, taşıt kredi talebindeki azalışın ise artışa dönüştüğü görüldü. Stok artırımı ve işletme sermayesi, talebi artıran en önemli faktörler arasında yer aldı. Konut kredileri için piyasa beklentileri, diğer bireysel kredilerde ise bireysel tasarruflar ve diğer bankalardan sağlanan krediler talebi artıran unsurlar olarak öne çıktı.
2025 yılının ilk çeyreğinde, işletme kredilerine olan talebin artış göstermesi bekleniyor. Kısa vadeli kredi talebindeki artışın güçlenerek süreceği, uzun vadeli kredilerde ise artışın devam edeceği öngörülüyor. TL kredilere yönelik talepteki artışın güçlenerek, YP kredilere yönelik talepte ise zayıflayarak devam edeceği tahmin ediliyor. KOBİ kredi talebinde artışın devam etmesi beklenirken, büyük işletme kredi talebindeki artışın sınırlı bir şekilde zayıflayacağı öngörülüyor. Aynı dönemde konut ve taşıt kredi talebinin zayıflayarak süreceği, diğer bireysel kredi talebindeki artışın ise sınırlı bir şekilde zayıflayarak devam edeceği öngörülüyor.
Yurt İçi Fonlama Koşullarında Sınırlı Gevşeme Bekleniyor
İşletmelere kullandırılan kredilere uygulanan koşul ve kurallara bakıldığında, ortalama krediler üzerindeki kar marjında azalış, daha riskli krediler üzerindeki kar marjında ise artış gözlemlendi. Ayrıca, kredi ya da kredi limitinin büyüklüğü ile teminat ihtiyacına ilişkin koşul ve kurallarda gevşeme yaşandı. Bireysel kredilere uygulanan koşul ve kurallarda ise belirgin bir değişim yaşanmadı.
Bankaların fon sağlama imkanlarının gelişimi incelendiğinde, 2024 yılının son çeyreğinde yurt içindeki fonlama koşullarının gevşediği yönündeki değerlendirmelerin arttığı görüldü. Yurt dışında ise gevşeme yönündeki değerlendirmelerin güçlü bir artış gösterdiği belirlendi. Yurt dışı fonlama maliyeti ile diğer koşul ve kurallar, yurt dışı fonlama koşullarını gevşetici yönde etkiledi. 2026 yılının ilk çeyreğinde, yurt içi fonlama koşullarındaki gevşemenin sınırlı bir artış göstermesi, yurt dışındaki gevşemenin ise zayıflayacağı öngörülüyor.
