Kolombiya’daki Fosil Yakıt Zirvesi: Eyleme Geçme Vakti

Kolombiya’da düzenlenen fosil yakıtlardan çıkış zirvesi, ülkelerin bu alandaki taahhütleri olmaksızın, ancak eyleme geçme konusundaki kararlılıklarının arttığı bir ortamda sona erdi. 29 Nisan’da tamamlanan konferansa katılan yaklaşık 60 ülke, fosil yakıtlardan uzaklaşma çabalarında kaydedilen ilerlemeyi memnuniyetle karşıladı. Ancak, bu ilerlemeyi eyleme dönüştürmek için daha zorlu bir sürecin beklediği ifade edildi.

Fosil yakıtların gezegenin ısınmasına olan etkilerini azaltmak amacıyla, Kolombiya’nın Santa Marta limanında bir araya gelen bakanlar ve üst düzey yetkililer, iki gün süren toplantılarda iklim müzakerelerindeki tıkanıklığı aşmayı hedefledi. Zirve öncesinde dört gün süren sivil toplum tartışmaları ve akademik çalıştaylar, bu sürecin zeminini hazırladı.

Konferansın düzenlenmesi, Brezilya’daki BM COP30 iklim zirvesinde ülkelerin fosil yakıtlarla ilgili açık bir referans vermekte başarısız olmalarının ardından gündeme gelmişti. Organizasyonun yetkilileri, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından yaşanan küresel enerji krizinin, fosil yakıt bağımlılığının risklerini bir kez daha gözler önüne serdiğini belirtti.

Geçtiğimiz yıl COP30’da fosil yakıtlardan çıkış için bir yol haritası oluşturma girişiminin başarısız olması, birçok ülkenin bu konferansa katılmasına neden oldu. Hollanda İklim Bakanı Stientje van Veldhoven, ülkelerin somut adımlar atma niyetiyle toplandıklarını ifade ederek, “Birlikte daha güçlü olabiliriz ve daha ileriye gidebiliriz” dedi.

Bağlayıcı taahhütlerin beklenmediği zirvede, Kolombiya Çevre Bakanı Irene Velez Torres, “büyük sonuçlar” elde edildiğini vurguladı. Velez Torres, hükümetlerin dönüşüm süreçlerinde destek sağlayacak iklim bilimcilerinden oluşan bir uzman panelinin kurulacağını duyurdu. Bu durum, özellikle petrol ve gaza bağımlı gelişmekte olan ülkeler için zorlu bir görev olarak değerlendiriliyor.

Katılımcılar, ülkeler arası iş birliği planları, finansman ve iş gücü geçişi gibi konularda çalışma gruplarının oluşturulması gibi birçok başlangıç sonucunun elde edildiğini belirtti. Velez Torres, “Gelecekten bize geri dönüp baktıklarında orada olduğumuzu ve zamanımızın zorlukları üzerinde çalıştığımızı hatırlayacaklar” dedi.

Finansman, zirvede öne çıkan en önemli konulardan biri oldu. Eski İrlanda Cumhurbaşkanı Mary Robinson, gelişmekte olan ülkelerin fosil yakıtlardan uzaklaşmak için gerekli kaynaklardan yoksun olduğunu belirterek, “Bir geçişe başlayabilmek için bile birçok ülkenin borç affına ihtiyacı var” dedi. Robinson, bu ülkelerin borç tuzağına düştüğünü ve fosil yakıtlara aşırı bağımlı olduklarını vurguladı.

Finansmanın, fosil yakıtlardan uzaklaşmanın en büyük engeli olarak sürekli gündeme geldiği zirvede, yerel mali kısıtlamalar ve küresel finans sistemlerinin geçiş sürecini yavaşlattığına dikkat çekildi. Brezilya’daki COP30’un CEO’su Ana Toni, mali zorluklarla ilgili çözümler bulmak için maliye bakanlarının desteğine ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Bir sonraki zirvenin ev sahipliğini yapacak olan Tuvalu’nun, İrlanda ile birlikte bu sürecin devam edeceğine dair önemli bir sinyal olduğu belirtildi. Konferansa katılan zengin ekonomilerden gelişmekte olan petrol devlerine kadar birçok önemli fosil yakıt üreticisi yer aldı. Ancak ABD, Çin, Suudi Arabistan ve Rusya gibi büyük üreticiler etkinliğe katılmadı.

Yaklaşık 200 ülke, 2023’teki COP28’de fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda anlaştı, ancak bu taahhüdü eyleme dönüştürme çabaları henüz yeterli ilerleme kaydedemedi. COP30’un CEO’su Ana Toni, Santa Marta’daki tartışmaların, dünyayı fosil yakıtlardan uzaklaştırmayı amaçlayan gönüllü bir yol haritasına katkı sağlayacağını belirtti.