Kritik Minerallerde Jeopolitik Dönüşüm: ABD, AB ve Japonya İş Birliği Kuruyor
ABD, AB ve Japonya, kritik minerallerin tedarik zincirlerini güçlendirmek için iş birliği yapma kararı aldı.
ABD’nin öncülüğünde gerçekleştirilen Kritik Mineraller Bakanlar Toplantısı, Avrupa Birliği (AB) ve Japonya ile iş birliğini derinleştirme ve Çin’e olan bağımlılığı azaltma hedeflerini masaya yatırdı. Toplantı, kritik minerallerin tedarik zincirlerinin güvenliğini sağlamak amacıyla 50’den fazla ülke ve AB temsilcilerinin katılımıyla yapıldı.
Kritik mineraller, elektrikli araç bataryaları, yarı iletkenler, savunma sanayi ve temiz enerji teknolojileri gibi birçok stratejik sektörde önemli bir rol oynamaktadır. Ancak, bu minerallerin küresel üretim ve rafinasyonunun büyük bir kısmının Çin tarafından kontrol edilmesi, tedarik zincirlerinde ciddi kırılganlıklar yaratmaktadır.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, toplantıda ülkelerin kendi rollerine uygun iş birliği alanlarını belirlemeye hazır olduklarını ifade etti. Ayrıca, ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, kritik mineraller için yeni bir uluslararası ticaret bloğu oluşturulması önerisini gündeme getirdi. Bu öneri, Çin’den gelen daha ucuz arzla rekabet edebilmek için belirli fiyat tabanları ve standart kurallar oluşturarak madencilik ve işleme projelerine yatırım çekmeyi amaçlıyor.
Rubio ve Vance’in çağrıları, sadece arz güvenliğini sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda fiyat istikrarı ve yatırım teşvikini de içeren koordineli politikalar geliştirmeyi hedefliyor.
ABD, AB ve Japonya ile kritik minerallerin tedarikini güvence altına almak amacıyla iş birliğini derinleştirme kararı aldı. Tarafların, önümüzdeki 30 gün içinde bir mutabakat zaptı imzalamayı planladığı belirtiliyor. Bu anlaşma, madencilikten geri dönüşüme kadar projelerin belirlenmesini ve desteklenmesini kapsayacak.
AB, bu adımı Çin’e olan bağımlılığı azaltma ve ekonomik ulusal güvenliği güçlendirme çabalarının bir parçası olarak değerlendiriyor. Birlik, kritik hammaddelerdeki bağımlılığın hâlâ yüksek seviyelerde olduğunu ve bunun temiz enerji hedeflerini zorladığını vurgulayan bir rapor yayımlamıştı.
Toplantıya katılan ülkeler arasında Kanada, Meksika, Güney Kore, Avustralya ve birçok Afrika ile Latin Amerika ülkesi de yer aldı. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Meksika ile bir kritik mineraller eylem planı yürürlüğe koyduklarını ve benzer planları Japonya ve AB ile koordine edeceklerini açıkladı. Ayrıca, Washington, Birleşik Krallık ile de kritik mineraller konusunda bir mutabakat zaptı imzaladı; bu anlaşma, maden ve işleme tedarik zincirlerinin güvenli hale getirilmesini hedefliyor.
Çin, ABD’nin müttefik ülkelerle oluşturmayı hedeflediği ticaret bloğu önerisine sert bir eleştiriyle yanıt verdi. Pekin yönetimi, küçük ülke gruplarının uluslararası ticaret düzenini bozma riski taşıdığını savunarak açık ve kapsayıcı ticaretin önemini vurguladı.
Kritik mineraller, sadece yüksek teknoloji ürünleri için değil, aynı zamanda savunma, enerji dönüşümü ve yeşil ekonomi hedefleri açısından da merkezi bir rol oynamaktadır. Çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) riskleri, çalışma koşulları ve jeopolitik rekabet gibi faktörler bu sektörün zorluklarını artırmaktadır. Uzmanlar, ABD liderliğindeki bu girişimin küresel kritik mineraller pazarını yeniden şekillendirme potansiyeli taşıdığını, ancak Çin’in hâkim konumunun kolayca kırılmayacağını belirtmektedir. AB ve diğer müttefiklerin adımları, tedarik güvenliğini güçlendirmeye yönelik önemli bir adım olsa da, uzun vadeli stratejilerin geliştirilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
