Süveyş Kanalı’na Dönüşte Trump’ın Etkisi ve Navlun Beklentileri
Maersk ve Hapag-Lloyd’un Süveyş’e dönüşü, Trump’ın açıklamalarıyla gölgeleniyor. Navlun fiyatları üzerindeki etkiler tartışılıyor.
Aysel YÜCEL İSTANBUL
[email protected]
Küresel tedarik zincirinde önemli bir değişim yaşandı. Danimarka merkezli Maersk ve Alman Hapag-Lloyd, ortak projeleri olan “Gemini” ağı kapsamında, Afrika’nın Ümit Burnu rotasından Süveyş Kanalı’na dönüş yapma kararı aldı. Bu karar, küresel navlun piyasalarında başlangıçta olumlu bir hava yaratmış olsa da, bölgedeki jeopolitik gerginlikler bu iyimserliği gölgeliyor.
Geçtiğimiz yılın sonlarından itibaren Yemen’deki Husilerin Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı’ndaki ticari gemilere yönelik saldırıları, denizcilik sektörünü derinden etkiledi. Güvenlik endişeleri nedeniyle birçok büyük armatör, Asya-Avrupa ticaretinin önemli bir noktası olan Süveyş Kanalı’nı terk etmek zorunda kaldı. Gemilerin rotalarını Ümit Burnu’na çevirmesi, transit sürelerini ortalama dört hafta uzatırken, sefer mesafelerinde de büyük artışlara neden oldu. Bu durum, yakıt ve işletme maliyetlerini artırarak konteyner bulunabilirliğini azalttı ve tedarik zincirlerinde ciddi aksaklıklara yol açtı.
Haziran ayında yaşanan bazı diplomatik gelişmelerin ardından, şirketler Süveyş Kanalı’na kademeli bir dönüş denemesi yapma kararı aldı. İlk olarak ‘Majestic Maersk’ isimli geminin yeni rotası, Qingdao, Kwangyang, Ningbo, Tanjung Pelepas, Port Said, Damietta, Colombo ve Singapur şeklinde belirlendi. Ancak, bu adımın sadece tek bir seferle sınırlı olduğu ve bölgedeki güvenlik durumuna göre rotanın yeniden Ümit Burnu’na dönebilme ihtimali olduğu ifade ediliyor.
Bu dönüşün başarılı olması halinde, sefer sürelerinin kısalması ve program güvenilirliğinin artması, Port Said, Damietta ve Yunanistan’ın Pire Limanı gibi merkezlerin Asya-Avrupa hattındaki rekabet avantajını yeniden kazanmalarına yardımcı olabilir.
Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği (UTİKAD) Başkanı Bilgehan Engin, mevcut durumda büyük denizcilik hatlarının Süveyş Kanalı’nı düzenli olarak kullanmadığını belirtti. Engin, “Sadece Fransız CMA CGM hattının İskenderiye Limanı aktarmalı bir besleyici servisi mevcut. Asya içi hizmet veren bazı küçük hatların düşük kapasiteli gemileri Süveyş’ten geçiyor, ancak genel tablo değişmedi. ABD ve İran arasındaki gelişmeler, bölgedeki gerginliğin yeniden artabileceğine işaret ediyor. Bu bağlamda, Maersk ve Hapag-Lloyd’un aldığı bu ortak kararın gelecekte güncellenebileceğini düşünüyorum” dedi.
Bilgehan Engin, küresel navlun piyasasındaki fiyatlamaları değerlendirirken, “Dramatik bir düşüş beklemiyoruz. Piyasa şu an ufak çaplı bir düzeltme sürecinde. Ancak, yılsonuna kadar navlun oranlarının belirli seviyelerin altına inmeyeceği yönünde bir beklenti var” şeklinde konuştu.
Türkiye’nin önde gelen dış ticaret ve lojistik firmalarından Asset’in Denizyolu Operasyon Müdürü Ertem Kaymanlı, bölgede normalleşme sürecinin hâlâ kırılgan olduğunu vurguladı. Trump’ın İran’a yönelik son müdahalelerinin ardından risklerin yeniden gündeme geldiğini belirten Kaymanlı, “Süveyş’e dönüşü olumlu bir deneme olarak görmekle birlikte, bölgedeki risk faktörleri ciddiyetini koruyor. Brent petrol fiyatlarının 78 dolara çıkması ve artış trendi göz önüne alındığında, navlun fiyatlarında hemen bir düşüş beklemek zor; aksine fiyatlar sabit kalabilir veya yukarı yönlü baskı görebilir. Deniz yolu trafiğinde tam anlamıyla bir normalleşme ve güven ortamının sağlanması için ABD’nin bölgedeki varlığını azaltması kritik önem taşıyor” dedi.
Küresel uzmanlar, gemilerin Süveyş’e yönelmesiyle birlikte denizcilik sektöründeki gizli kapasite fazlasının yeniden piyasaya çıkacağını ve bu arz artışının navlunları hızla aşağı çekeceğini öngörüyor. Konteyner piyasasındaki bu yapısal değişimle birlikte, küresel navlun fiyatları hâlâ yüksek seyrediyor. Drewry Dünya Konteyner Endeksi (WCI), Transpasifik ve Asya-Avrupa ticaret rotalarındaki fiyat artışları nedeniyle geçen hafta yüzde 9 artarak 40’lık konteyner başına 4.530 dolara yükseldi. Son iki ayda yüzde 90’ın üzerinde artan konteyner navlunu, son 18 ayın en yüksek seviyesine ulaştı ve önümüzdeki haftalarda bu artışın sona ermesi bekleniyor.
