Japonya ve Çin’de Sürücü Adaylarına Zorlu Eğitim Süreçleri
Japonya ve Çin’de sürücü adayları, zorlu eğitim ve sınav süreçlerinden geçerek ehliyet alıyorlar.
Türkiye’de ehliyet alım süreçlerinin zorluğu tartışılırken, Asya’nın iki büyük ekonomisi Japonya ve Çin’de sürücü adayları için sıkı bir eğitim ve sınav süreci söz konusu. Japonya’da ehliyet almak isteyenler, “Gasshuku Menkyo” adı verilen yoğun kamp programlarına veya özel sürücü kurslarına katılmak zorundalar. Bu süreç, “Kari-men” (geçici ehliyet) ve “Honmen” (asıl ehliyet) olarak iki ana aşamadan oluşuyor. Yazılı sınavlarda başarı oranı yaklaşık %90 olarak belirlenirken, direksiyon sınavları da oldukça sıkı kurallara tabi. Adayların kör nokta kontrollerini sadece aynadan değil, başlarını çevirerek yapmaları ve dar virajlarda lastiklerinin yol çizgisine milimetrik yakınlığı gibi detaylara dikkat etmeleri gerekiyor. Ayrıca, demiryolu geçitlerinde yeşil ışık yanmasına rağmen yavaşlama zorunluluğu gibi kurallara uymamak, sınavın anında sona ermesine neden olabiliyor.
Çin’de ise ehliyet alma süreci dört aşamalı bir sınav sistemi ile gerçekleştiriliyor. İlk aşamada, bin 300 sorudan oluşan bir havuzdan seçilen 100 soruya yanıt vermek zorunlu. Adayların bu aşamada 45 dakikada 90 puan almaları gerekiyor. İkinci aşamada, kapalı parkurda yapılan sınavda gözetmen olmaksızın sensörlerle donatılmış araçlarla kalkış, park ve manevra yetenekleri test ediliyor. Üçüncü aşama, trafik içi sürüşü kapsarken, burada şerit takibi, sinyal kullanımı ve kavşak davranışları gibi unsurlar detaylı bir şekilde inceleniyor. İkinci ve üçüncü aşamalarda beş kez başarısız olan adayların önceki sınav sonuçları iptal ediliyor ve süreç baştan başlatılıyor. Dördüncü aşamada ise kaza önleme, kötü hava koşulları ve acil durum tepkisi gibi konularda sınavdan geçmeleri gerekiyor.
Japonya’da yoğun kamp programına katılan Asena Takayama, sürecin oldukça disiplinli olduğunu belirtiyor. Takayama, “İlk olarak direksiyon sınavına giriyorsunuz. Eğer bu sınavı geçemezseniz, yazılı sınava girme hakkı bile tanınmıyor. Direksiyon sınavını geçtikten sonra yazılı sınava girebiliyor ve geçici ehliyet alıyorsunuz” diyor. Geçici ehliyet ile pratik sürüş yapmanın mümkün olduğunu, ancak kuralların çok net olduğunu ifade eden Takayama, “Aracın önüne ve arkasına ‘Deneme sürüşü’ uyarıları takılması gerekiyor. Tek başına araç kullanmak yasak, yan koltukta en az 3 yıllık ehliyeti olan birinin oturması şart” şeklinde bilgi veriyor. Takayama, son bir direksiyon sınavının ardından mezuniyet belgesi alındığını ve bu belge ile asıl ehliyet sınavına girilebildiğini aktarıyor.
Japonya’daki ehliyet alma sürecinin aşamalı ve kuralcı yapısına dikkat çeken Takayama, en büyük zorluğun yazılı sınavlar olduğunu ifade ediyor. Bu sınavların, araç kullanmanın mantığından çok Japon trafik mantığını bilmek gerektiğini vurguluyor. Direksiyon sınavının da zorlu olduğunu belirten Takayama, “Araç sürmekten çok kural gösterisi yapıyorsunuz. Ayna ve omuz kontrolü, dur-bak-git sırası gibi kurallar son derece önemli. Kısacası, iyi araç kullanmak yeterli değil, Japonya’nın istediği şekilde kullanmak gerekiyor” diyor.
Birçok kişi gibi, Takayama da ilk yazılı sınavlarda zorluk çektiğini belirtiyor. Ancak direksiyon sınavını tek seferde geçtiğini ifade ediyor. Diğer adaylar ise genellikle yetersiz güvenlik kontrolü, sola dönüşlerde yol çizgisine yeterince yaklaşmama gibi nedenlerden eleniyor.
Çin’de ehliyet alan Hu ShiLiang, sınav sürecinin teorik ve pratik olmak üzere iki aşamadan oluştuğunu belirtiyor. İlk aşama elektronik ortamda yapılan teorik sınav iken, ikinci aşama sınav sahasındaki test sürüşünü kapsıyor. Bu aşamada sürücü adayının yanında gözetmen olmuyor ve sınav tamamen aracın üzerine yerleştirilmiş dijital sistemle değerlendiriliyor. Hu, “Dört aşamalı sınavın en zor kısmı bu. Çünkü hatalar kesin bir şekilde hesaplanıyor” diyor. Üçüncü aşamada sürücü adayının normal yolda sınava tabi tutulduğunu ve bu aşamada güvenlik amacıyla bir denetmenin eşlik ettiğini aktarıyor. Son aşamada ise sürücü adayının dijital ortamda yapılan “Güvenli ve Medeni Sürüş Bilgisi” testine tabi tutulduğunu belirtiyor. Dört aşamayı başarıyla geçen adaylar, ehliyet almaya hak kazanıyor.
