YTAK kredileri kapsam genişlemesi öncesi 167 milyar TL
YTAK kredileri kapsamında fiilî kullanım ağustos sonunda 167,4 milyar TL’ye çıktı. Yeni düzenlemeyle KOBİ’ler ve daha küçük yatırımlar sisteme dâhil edildi.
Stratejik yatırımların düşük maliyetle finanse edilmesi amacıyla uygulanan Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi’nde (YTAK) kaynak kullanımı hız kazandı. 2025 sonunda yaklaşık 104 milyar TL olan fiilî kullanım, ağustos ayı sonunda 167 milyar 359,5 milyon TL’ye ulaştı.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, YTAK’ın yanı sıra farklı destek programlarında kullanılan Teknoloji/Strateji Puanı (TSP) mekanizmasında da değişikliğe gitti. Orta Vadeli Program’da, yatırımlar için aranan en az 1 milyar TL’lik proje büyüklüğünün esnetilebileceği ve kritik ürünlerle KOBİ’lerin sisteme alınabileceği belirtilmişti.
Merkez Bankası verileri üzerinden izlenen YTAK kredilerinde fiilî kullanım, uzun süre 100 milyar TL civarında seyrettikten sonra son dönemde belirgin biçimde arttı. Program için ayrılan toplam kaynak 750 milyar TL seviyesinde bulunuyor. Bununla birlikte, başvurusu kabul edilen yatırımcılara ne kadar tahsis yapıldığına ilişkin kapsamlı bir resmî veri açıklanmış değil.
Kapsam ve başvuru şartları değişti
YTAK, Proje Bazlı Teşvik Sistemi ve benzeri mekanizmalar; ithalatı azaltan, kritik ürün ve girdilerin üretimini sağlayan, teknoloji kapasitesini geliştiren ve yüksek katma değer oluşturan yatırımları destekliyor. Bu programlara başvurularda Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın stratejik ve teknik değerlendirme sistemi kullanılıyor.
3 Eylül tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğ değişikliğiyle, KOBİ’ler de dâhil olmak üzere firmaların başvurabileceği yeni bir yapı oluşturuldu. Yatırım programlarına uygunlukta öncelik sağlayan ve kredi maliyetlerini etkileyebilen TSP sistemine ek olarak “Öncelikli Finansman Belgesi” uygulaması getirildi.
Bu belgeye dayalı yatırımlarda asgari proje bedeli 1 milyar TL’den 100 milyon TL’ye indirildi. Ayrıca daha önce aranan öz kaynak veya sermaye şartı kaldırıldı. Belge başvurusu yapan projeler puanlamaya tabi tutulacak; elde edilen sonuçlara göre önceliklendirme yapılacak ve uygunluk belgelendirilecek. Başvuru için gereken asgari puan 50 olarak belirlendi.
Öncelikli alanlar ve ürünler
Düzenlemede öncelikli alanlar, orta-yüksek ve yüksek teknoloji sektörlerindeki ürünler ile bu sektörlerin gelişimi açısından kritik kabul edilen ürünler olarak tanımlandı. Tebliğin birinci ekinde, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu kodları temelinde 310 ürün yer alıyor.
Bu alanlarda en az 100 milyon TL yatırım planlayan firmalar Öncelikli Finansman Belgesi için başvurabilecek. Belgeye sahip yatırımcılar, başta YTAK olmak üzere aracı bankalar aracılığıyla kullandırılan yatırım kredisi programlarından yararlanmak üzere başvuru yapabilecek.
YTAK programının geçmişi
YTAK, 2020 yılında üç yıl için toplam 300 milyar TL kaynakla başlatıldı. Programın büyüklüğü daha sonra yine üç yıllık dönemler esas alınarak önce 500 milyar TL’ye, ardından 750 milyar TL’ye çıkarıldı.
İlk dönemde döviz kazandırıcı hizmetler kapsamında büyük turizm yatırımları, daha sonra ise deprem bölgesindeki yatırımlar belirli sürelerle programa dâhil edildi. 2023 sonunda yapılan değişiklikle sistemin puanlama ve önceliklendirme esasları yeniden şekillendirildi.
Ağustos sonu itibarıyla 167 milyar 359,5 milyon TL’ye ulaşan fiilî kullanım, Merkez Bankası tarafından program kapsamında gerçekleştirilen ödemeleri gösteriyor. Bu veri, toplam finansman gerçekleşmesini bütünüyle ortaya koymasa da programdaki kullanım seviyesine ilişkin önemli bir gösterge niteliği taşıyor. YTAK kapsamında yapılan toplam tahsisler ve kredilendirilen projelere ilişkin ayrıntılı resmî veriler ise bulunmuyor.
