Sanayicilerin Enerji Yatırımlarında Saatlik Mahsuplaşma Şoku
Sanayicilerin öz tüketim amaçlı enerji yatırımları, saatlik mahsuplaşma ile büyük bir maliyet baskısı altında kalıyor.
MERVE YİĞİTCAN
Türkiye’deki sanayi tesisleri, enerji maliyetlerini azaltmak ve “Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması”na (SKDM) uyum sağlamak amacıyla lisanssız elektrik üretimine yönelmiş durumda. 1 Mayıs 2026 itibarıyla, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) tarafından uygulamaya konulan yeni düzenleme ile lisanssız elektrik üretiminde uzun süredir geçerli olan aylık mahsuplaşma sistemi, saatlik mahsuplaşma modeline dönüştü. Bu değişikliğin sanayicilere getirdiği zorluklar, özellikle üretim ve tüketim saatlerinin uyumsuz olduğu işletmelerde maliyet artışına yol açıyor.
Eski sistemde sanayiciler, ay boyunca ürettikleri fazla elektriği şebekeye verip, tüketimlerinin düşük olduğu zamanlarda bu elektriği kullanabiliyorlardı. Böylece şebeke, sanayi tesisleri için adeta sınırsız bir enerji kaynağı işlevi görüyordu. Ancak yeni saatlik mahsuplaşma modelinde, her 60 dakikalık dilim ayrı ayrı hesaplanıyor. Örneğin, fabrikanın kapalı olduğu günlerde ya da öğle saatlerinde üretilen fazla enerji, o saatteki tüketimden fazla ise şebekeye bedelsiz olarak aktarılıyor ve bu durum, akşam saatlerinde yapılan tüketim için ek maliyet anlamına geliyor.
Analizler, 1 MWp kapasiteli standart bir güneş enerjisi santrali için eski aylık mahsuplaşma sisteminde 2,95 yıl olan geri dönüş süresinin, yeni saatlik modelde 3,69 yıla çıktığını gösteriyor. Ancak en büyük sıkıntı, üretim ve tüketim saatlerinin uyuşmadığı işletmelerde yaşanıyor. Özellikle akşam ve gece vardiyalarında çalışan sanayi tesislerinde öz tüketim oranları ciddi şekilde düşüyor. Bu durum, bir sanayicinin 1 MWp’lik yatırımının geri dönüş süresini 6,80 yıla kadar uzatabiliyor. Sektör temsilcileri, bu olumsuz durumu aşabilmek için enerji depolama sistemlerine yatırım yapmanın artık zorunlu hale geldiğini vurguluyor.
İstanbul Ticaret Odası (İTO) Meclis Üyesi ve Girişimci İş Adamları Vakfı (GİV) Başkanı Ali Bakaner, geçmişte arazi GES yatırımlarının Anadolu’ya yayılması için büyük çaba sarf ettiklerini belirtti. Bakaner, “O dönem bakanlığa giderek, İstanbul ve Ankara gibi sanayileşmiş bölgelerde tarım dışı arazi bulmanın zor olduğunu ifade ettik. Bakanlığın bu talebi kabul etmesiyle sanayicilerimiz, Anadolu’nun çeşitli yerlerinde güneş enerjisi yatırımlarına yöneldi” dedi.
Yeni saatlik mahsuplaşma uygulamasının sanayicileri zor durumda bıraktığını dile getiren Bakaner, yatırım kararı alınırken hesaplanan geri dönüş sürelerinin artık geçersiz hale geldiğini belirtti. Sanayicilerin, yatırım yapmadan önce amortisman sürelerini hesapladığını ve bu hesaplamaların artık geçerliliğini yitirdiğini ifade etti. Bakaner, “Yanlış hesap Bağdat’tan döner; bu hesap da Ankara’dan dönmeli” diyerek acil bir düzenleme yapılması gerektiğini vurguladı.
Mobilya Aksesuar Sanayicileri Derneği (MAKSDER) Başkanı Gökhan Kocabaş, saatlik mahsuplaşmanın sanayicilerin yatırım kararlarını olumsuz etkilediğini belirtti. Kocabaş, “Yatırım kararlarımızı aldığımızda mevcut şartlar neyse ona göre hesaplarımızı yapıyoruz. Ancak şu an mevcut durum, yatırımın geri dönüş süresini uzatmış durumda ve bu durum sanayicilerin maliyetlerini artırıyor” dedi. Ayrıca, yeni fiyatlandırma modelinin enerji iletim bedeli uygulamalarının da sıkıntılara yol açtığını ifade etti.
