WFP’den Gıda Krizi Uyarısı: Açlık Tehlikesi Büyüyor
WFP, Orta Doğu’daki çatışmalar ve artan petrol fiyatları nedeniyle gıda krizinin derinleştiğini açıkladı.
Küresel lojistik sistemlerdeki tıkanıklık ve artan enerji maliyetleri, dünya genelinde milyonlarca insanı açlık tehlikesiyle karşı karşıya bırakıyor. Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP), Orta Doğu’daki çatışmaların büyük bir gıda krizini tetiklediğini vurguladı. Yardım kuruluşları, bütçelerindeki kesintiler nedeniyle desteklerini azaltmak zorunda kalıyor. Enerji koridorlarındaki istikrarsızlık, tedarik zincirlerini olumsuz etkiliyor.
Şubat ayında İran’a yönelik askeri operasyonlar, Körfez bölgesinde ve Lübnan’da geniş çaplı çatışmalara yol açtı. Hürmüz Boğazı, deniz ticareti için kritik bir nokta olduğundan, burada ulaşımda aksaklıklar yaşandı. Ticari gemiler, rotalarını değiştirmek zorunda kaldı. Küresel enerji akışı ve gıda krizi riskleri aynı anda artış gösterdi.
WFP analistleri, mart ayında yaptıkları değerlendirmede petrol fiyatlarının haziran ayına kadar varil başına 100 dolar seviyesinde kalması durumunda, akut açlığın yayılacağını öngördü. Uzmanlar, gıda krizinin 45 milyon insanın gıda erişimini kaybetmesine yol açabileceğini belirtti. Ham petrol fiyatları mart ayından bu yana 100 doların üzerinde seyrediyor ve bu karamsar senaryonun gıda piyasalarında gerçeklik kazandığı görülüyor.
Yüksek yakıt maliyetleri ve gıda fiyatlarındaki ani artışlar, özellikle gelir kaybı yaşayan ülkeleri derinden etkiliyor. Afganistan, Somali ve Sri Lanka, gıda krizi baskısını yoğun bir şekilde hissediyor. Ticari yolların kapanması, hanehalklarının temel ihtiyaç maddelerine ulaşmasını her geçen gün zorlaştırıyor ve sosyal dengeleri tehdit ediyor.
Somali’de, nüfusun yaklaşık üçte biri olan 6,5 milyon insan, 2026 yılında şiddetli açlıkla mücadele ediyor. Afganistan’da ise gıda krizi 17,4 milyon insanı doğrudan etkiliyor. Çatışmalar ve lojistik sorunlar devam ederse, insani durum daha da kötüleşebilir. Analistler, gıda krizinin derinleşmesiyle birlikte 2,5 milyon Somalili ve 2,3 milyon Afgan’ın açlık sınırı altına düşeceğini tahmin ediyor.
Uluslararası yardım kuruluşları, küresel gıda krizinin tırmanmasıyla birlikte derin bir finansman eksikliği ile karşı karşıya kalıyor. WFP, bütçe kısıtlamaları nedeniyle 2026 yılında 1,5 milyon daha az insana ulaşabileceğini öngörüyor. Mevcut kriz altı ay daha sürerse, yardım alamayan insan sayısının 9 milyon daha artacağı belirtiliyor. Donör ülkelerin yardımlarını kısması, sahadaki operasyonları tehlikeye atıyor.
Afganistan’da artan akaryakıt fiyatları, insani yardım taşıyan kamyonların nakliye maliyetlerini beş katına çıkardı. Güvenli koridor arayan araçlar alternatif güzergahlara yöneliyor ve bu zorunlu rota değişiklikleri teslimat sürelerini 10 günden 75 güne kadar uzatıyor. Gecikmeler, gıda krizi yönetimini ve dağıtım programlarını olumsuz etkiliyor.
Somali’de ise uçak yakıtı fiyatlarındaki aşırı artış, Birleşmiş Milletler İnsani Hava Servisi’nin operasyonlarını tehlikeye atıyor. Ülkenin en ulaşılması zor bölgelerine yardım ulaştırmak için havayolu kullanmak zorunda kalınıyor. Artan maliyetler, insani uçuşların sıklığını azaltıyor ve yardıma muhtaç topluluklar, gıda krizinin etkileri karşısında savunmasız kalıyor.
