2026: Fosil Yakıtlardan Çıkışın Uygulama Yılı

Uluslararası Sürdürülebilir Kalkınma Enstitüsü (IISD), fosil yakıtlardan çıkış için geliştirilen stratejiler ve uluslararası iş birlikleri üzerine kapsamlı bir rapor yayımladı. “Fosil Yakıtlardan Çıkış Sürecinin İlerlemesi: Örnek Olaylardan Alınan Dersler” başlıklı bu raporda, 2026 yılının artık uygulamaya geçiş yılı olduğu vurgulanarak, ulusal ve uluslararası geçiş süreçleri arasında uyum sağlanmasının gerekliliği ifade ediliyor.

Raporda, fosil yakıtlardan çıkışın sağlanması için gerekli olan en önemli unsurlar arasında, ulusal yol haritalarının mevcut planlarla entegre edilerek hayata geçirilmesi gerektiği belirtiliyor. Ayrıca, örnek olaylar üzerinden yapılan değerlendirmelerde, üretici ve tüketici ülkeler arasında yapılandırılmış bir koordinasyon, küresel finans sistemlerinde reform, finansal ve teknik desteğin artırılması, tedarik zinciri işbirliği, politika bilgisinin paylaşımı ve eşgüdümlü siyasi mesajların önemine dikkat çekiliyor.

Fosil yakıtların küresel ölçekte terk edilmesi sürecinin artık uygulama aşamasına girdiği ifade edilen raporda, temiz enerji yatırımlarının hızla arttığı, ancak fosil yakıt üretimi ve tüketimine yönelik planların iklim bilimleriyle uyumlu olmadığına dikkat çekiliyor. COP30’da 80’den fazla ülkenin fosil yakıtların terk edilmesi için bir yol haritası oluşturulması çağrısını desteklediği hatırlatılarak, 2026 yılında bu taahhütlerin somut sonuçlar doğurabilmesi için sadece hedeflerin yükseltilmesinin yeterli olmayacağı, aynı zamanda ulusal planlar, uluslararası koalisyonlar ve sektörel girişimler arasında tutarlılık ve koordinasyon sağlanması gerektiği vurgulanıyor.

Raporda, fosil yakıtlardan geçiş için belirlenen yolların, mevcut bilimsel veriler ve Paris Anlaşması hedefleri ile uyumlu olması gerektiği, ayrıca ülkeler arasındaki tarihsel sorumluluk, ekonomik kapasite ve fosil yakıtlara bağımlılık gibi farklılıkların da dikkate alınması gerektiği ifade ediliyor. Etkili bir yol haritasının geçiş hedeflerini operasyonel araçlara dönüştürmesi gerektiği belirtilirken, bu durumun mevcut iklim ve enerji planlama araçları arasında bağlantı kurmakla mümkün olacağına vurgu yapılıyor.

Fosil yakıtlardan çıkış için oluşturulacak yol haritalarının, üretimdeki azalmaların, ekonominin elektrifikasyonu ve enerji verimliliği ile paralel ilerlemesini sağlaması gerektiği de kaydediliyor. Ayrıca, bu yol haritalarının fosil yakıt sübvansiyon reformu, fosil yakıtlara bağımlı ekonomiler için ekonomik çeşitlendirme stratejileri ve mevcut enerji altyapısının devre dışı bırakılmasının yönetimi gibi konuları içermesi gerektiği ifade ediliyor.

Öte yandan, 24-29 Nisan tarihleri arasında Kolombiya’nın Santa Marta şehrinde “Fosil Yakıtlardan Çıkış için Birinci Uluslararası Konferans” düzenlenecek. Bu zirvede, hükümetler, sivil toplum, yerli halklar, akademi, sanayi liderleri ve diğer paydaşlar bir araya gelerek fosil yakıtlardan çıkış için yasal, ekonomik ve sosyal yolları tartışacak.