Gaz Fiyatları Artış Gösterdi: Enerji Piyasalarında Endişe
İran’a yönelik hava saldırılarının ardından Avrupa’da gaz fiyatları %35,5 oranında yükseldi. Enerji piyasalarında endişe hakim.
ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı kapsamlı hava operasyonlarının ardından, İran’ın karşılık vermesi ve iki taraf arasındaki saldırıların devam etmesi, küresel enerji tedarikine dair kaygıları artırdı. Bu durum, Avrupa gaz fiyatlarının %35,5 oranında yükselmesine yol açtı.
28 Şubat’ta başlayan saldırılar sonucunda İran’ın lideri Ayetullah Ali Hamaney’in öldürülmesi, bölgedeki gerilimi daha da tırmandırdı. Hürmüz Boğazı, petrol ve doğalgaz ticaretinde kritik bir geçiş noktası olarak ön plana çıkıyor. ABD-İsrail saldırılarının ardından İran Devrim Muhafızları tarafından kapatılan boğaz, dünya genelinde sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihracatının yaklaşık %20’sinin gerçekleştiği bir alan. Bu durum, özellikle Avrupa’da doğalgaz fiyatlarının yükselmesine neden oldu.
İran’dan fırlatılan insansız hava araçlarından biri, Katar Enerji’ye ait LNG üretim tesisini hedef aldı. Bu saldırı sonucunda şirket, tesisindeki LNG üretimini durdurmak zorunda kaldı ve bu da fiyatların artışında etkili oldu.
Avrupa’da, Hollanda merkezli sanal doğalgaz ticaret noktası TTF’de nisan vadeli kontratlarda gaz fiyatı, TSİ 20:00 itibarıyla megavatsaat başına 43,3 eurodan (yaklaşık 2 bin 228 lira) kapandı. Böylece, saldırıların ardından piyasaların yeniden açıldığı ilk günde, gaz fiyatları 27 Şubat’taki kapanış seviyesine göre %35,5 artış gösterdi. Gün içinde fiyatlar, 48,8 euroya (yaklaşık 2 bin 510 lira) kadar yükseldi.
Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’daki petrol ve LNG ticaretinin Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına ulaşmasını sağlıyor. Bu boğaz, küresel petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin gerçekleştiği kritik bir deniz yolu olarak biliniyor. Bölgedeki petrol üreticileri, günlük 17-20 milyon varil ham petrol ve kondensatı Hürmüz Boğazı’ndan dünya pazarlarına gönderiyor. Ancak, bu geçiş noktasında tam bir kontrol otoritesi bulunmuyor ve tankerler, İran ve Umman’ın karasularından geçiyor.
Türkiye, enerji alanında %90’ın üzerinde dışa bağımlı bir ülke olarak, bu fiyat artışlarından doğrudan etkilenecek ülkeler arasında yer alıyor. İran, ticari gemilere serbest geçiş hakkı tanıyan Birleşmiş Milletler anlaşmasını imzalamış olsa da henüz onaylamamış durumda. Hürmüz Boğazı’ndan geçen LNG ticaretinin büyük bir kısmı, başta Çin olmak üzere Asya’daki alıcılara yöneliyor. Küresel gaz piyasalarında olası tedarik aksaklıkları, Avrupa başta olmak üzere fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturmaya devam ediyor. Ayrıca, petrol ticaretindeki uzun süreli aksaklıkların İran ekonomisi üzerinde de olumsuz etkiler yaratması bekleniyor.
