Depozito İade Süreçleri Mahkemeye Taşınıyor
Kiralık evlerde depozito iade süreçleri, Yargıtay kararlarıyla tartışma konusu oldu. Kiracılar, ödedikleri depozitoları güncel kira üzerinden geri alabiliyor.
Kiralık konutlarda yapılan depozito ödemeleri, özellikle son yıllarda artan kira fiyatları ile birlikte, iade süreçleri konusunda çeşitli tartışmalara yol açıyor. Yaklaşık on yıl önce Yargıtay tarafından verilen bir karar, son dönemde yeniden gündeme gelerek, bu emsal kararın uygulanmasına başlandı. Bu karara göre, uzun süre kiracı olarak kalan kişiler, örneğin 8-10 yıl sonra evden çıkarken, daha önce ödedikleri depozito bedelini güncel kira oranlarıyla geri alabiliyorlar.
Bu karardaki önemli nokta, kiralama sırasında ödenen depozito miktarının belirlenmesidir. Örneğin, kiracı o dönemde 1 veya 2 aylık kira bedeli kadar depozito ödemiş olabilir. Öncelikle bu oran belirlenmeli ve ardından güncel kira ile uyumlu hale getirilmelidir. Yargıtay kararı, “sözleşmenin başlangıç tarihindeki kira bedelinin Türk Lirası karşılığı esas alınarak, depozito bedelinin kira parasına olan oranı belirlendikten sonra, bu oran kira sözleşmesinin sona erdiği tarihteki kira parasına tatbik edilerek elde edilecek güncel değer belirmesi gerekir” ifadesini içermektedir.
Yargıtay’ın depozitoların güncel kira bedeline oranlanarak iade edilmesi yönündeki emsal kararı, depozito ödemelerinin dava konusu olmasını da beraberinde getiriyor. Gayrimenkul Hukuku Uzmanı Avukat Ali Güvenç Kiraz, bu durumun bir emsal karar olduğunu, ancak uygulamada genellikle kiracı ile ev sahibi arasında yapılan kira sözleşmesinin esas alındığını belirtiyor. Kiraz, “Uygulamada taraflar kira sözleşmesini baz alır. Eğer sözleşmede ‘depozito ilk verildiği tarihte ne kadar ve kaç bedel ödendiyse, ilk ödendiği tarihteki gibi geri alınır’ maddesi varsa, örneğin 5 yıl önce 5 bin lira kira için iki kira bedeli olan 10 bin lira aynen iade edilir. Güncel bedel revizyonu yapılması zorunluluğu yoktur. Bu ifade sözleşmede yoksa, iki kira bedeli depozito verdiyseniz, kiracı evden çıktığı tarihteki iki kira bedeli olarak güncel şekilde iade alır” şeklinde bilgi veriyor.
Kiraz, depozitonun iade şeklinin önemli bir tartışma konusu olmaya devam ettiğini, ancak mevcut Borçlar Kanunu’na eklenen bir uygulama maddesi ile aslında belli bir kurala bağlandığını ifade ediyor. Ali Güvenç Kiraz, “Borçlar Kanunu’na göre bu bedelin ortak bir ‘vadeli banka hesabına yatırılması’ kuralı var. Kiracı evden çıktığında herhangi bir zarar ziyan yoksa, bu tutar vadesiyle birlikte kiracının olur. Ancak bu kural nadir olarak uygulanıyor” dedi.
Öte yandan, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda, site aidatlarındaki yüksek artışlara karşı hazırlanan kanun teklifinin görüşmeleri de sürüyor. Teklif, site yönetimlerinin aidat belirleme ve artırma yetkisinin sınırlandırılmasını hedefliyor. Ayrıca, site yönetimlerinin profesyonel hale getirilmesi ve denetim süreçleri de bu karar kapsamında ele alınacak.
