Yapay Zekâ Korkusu Piyasalarda Sarsıntıya Yol Açtı
Citrini Research’ün raporu, yapay zekâ nedeniyle işsizlik oranlarının artabileceğini öngörerek piyasalarda tedirginlik yarattı.
Citrini Research tarafından yayımlanan ve viral hale gelen bir rapor, 2028 yılında işsizlik oranlarının %10’un üzerine çıkabileceği bir senaryo sunarak küresel piyasalarda endişe yarattı. Özellikle ABD’deki yazılım hisseleri sert bir düşüş yaşarken, çip üreticileri ve veri merkezi tedarikçileri ise değer kazanmaya devam etti. Uzmanlar, bu duruma aşırı panik yapmadan yaklaşılması gerektiğini vurguladı ve yapay zekânın iş gücünü yok etmekten çok verimliliği artırma potansiyeline sahip olduğunu belirtti.
22 Şubat tarihli raporda, yapay zekâ destekli otomasyonun beyaz yakalı işten çıkarmaları hızlandıracağı ve işsizlik oranının %10,2’ye yükselebileceği gibi bir dizi olumsuz senaryo kurgulandı. Ayrıca, konut kredileri ve özel sermaye kredilerinde temerrüt oranlarının artacağı, ABD borsalarının düşeceği ve kredi piyasalarının tıkanacağı öngörüldü. Rapor, yatırımcıların zihinlerinde “AI boğa piyasası aslında ayı mı?” sorusunu gündeme getirdi.
Raporun yazarı Alap Shah, yapay zekânın gelişimiyle birlikte şirketlerin daha az çalışana ihtiyaç duyacağını ve bu durumun olumsuz bir geri besleme döngüsü oluşturacağını ifade etti. Piyasalardaki ilk tepkiler, yazılım şirketlerinde kendini gösterdi. ABD yazılım hisseleri endeksi, yıl başından bu yana yaklaşık %24 değer kaybetti. S&P 500 yazılım ve hizmetler endeksi ise geçen Ekim ayından bu yana %30’dan fazla düştü. Yatırımcılar, otomasyona açık sektörlerden ve kodlama ile uygulama geliştirme şirketlerinden çıkış yaparken, daha savunmacı hisselere yöneldi.
Viral raporun ardından American Express, DoorDash, Mastercard ve Uber gibi şirketlerin hisselerinde de düşüşler gözlemlendi. Öte yandan, çip üreticileri ve veri merkezleri gibi alanlarda kazananlar ortaya çıktı. TSMC hisseleri Ekim ayından bu yana %30 değer kazanırken, Samsung Electronics ve SK Hynix hisseleri de iki katına çıktı. CMC Markets Asya ve Orta Doğu Başkanı Christopher Forbes, yapay zekânın gerçek olduğunu ve yazılım tarafındaki satışların mantıklı olduğunu belirtti.
Otherside AI CEO’su Matt Shumer, yapay zekânın etkisinin COVID-19 krizinden daha büyük olabileceğini savundu. Citrini’nin raporunda devletlerin gelir tabanının insan emeğine dayandığı belirtilerek, yapay zekânın iş gücünü azaltması durumunda hükümetlerin daha az vergi toplayacağı ve daha fazla transfer yapmak zorunda kalacağı ifade edildi. Bu durum, sistemik bir baskı noktası olarak değerlendiriliyor.
Piyasalardaki korku havasına rağmen birçok uzman, aşırı reaksiyon gösterilmemesi gerektiğini vurguladı. Vantage Point Asset Management CIO’su Nick Ferres, raporun ciddiye alınması gerektiğini ancak kelimesi kelimesine doğru kabul edilmemesi gerektiğini belirtti. Yardeni Research’ten Ed Yardeni ise, piyasanın yapay zekâyı bir Frankenstein canavarı gibi fiyatladığını, ancak yapay zekânın iş gücünü yok etmekten ziyade üretkenliği artırdığına inandıklarını ifade etti.
Türkiye gibi teknoloji ithalatçısı ve genç iş gücü potansiyeline sahip ülkeler için bu durum çift yönlü riskler barındırıyor. Bir yandan iş gücü dönüşüm ihtiyacı artarken, diğer yandan yapay zekâ yatırımları yeni büyüme alanları yaratabilir. Citrini Research raporu, yatırımcıların zihinlerinde bir kırılganlık yaratarak, yapay zekânın işsizlik oranlarını patlatıp patlatmayacağı ya da yeni iş alanları yaratıp yaratmayacağı sorusunu gündeme getiriyor. Şu an için piyasa, yapay zekâ hikâyesinin sona ermediğini, sadece şekil değiştirdiğini gösteriyor.
