ABD Temsilciler Meclisi’nde Türkiye için tarife riski
ABD Temsilciler Meclisi, Rusya yaptırım paketini görüşecek. Tasarı, Rus enerjisi alan ülkelere ABD ihracatında yüzde 100’e kadar ek tarife getiriyor.
Rusya’nın enerji gelirlerini hedefleyen yeni yaptırım paketinde süreç, ABD Temsilciler Meclisi aşamasına taşınıyor. Senato’da 86’ya karşı 11 oyla kabul edilen düzenleme, 14 Eylül Pazartesi günü Temsilciler Meclisi Kurallar Komitesi’nde değerlendirilecek.
Tasarıdaki Türkiye açısından en kritik hüküm, Rusya’dan petrol veya doğal gaz almaya devam eden büyük enerji ithalatçılarına yönelik ek gümrük vergisi yetkisi. Metnin mevcut haliyle yasalaşması durumunda ABD Başkanı, belirlenen ülkelerden yapılan tüm mal ithalatına yüzde 100’e kadar ilave tarife uygulayabilecek.
Tasarının Meclis sürecindeki kritik eşik
ABD Temsilciler Meclisi Kurallar Komitesi, Senato’nun H.R. 5334 sayılı Lindsey O. Graham Rusya ve İran Yaptırımları Yasası’nda yaptığı değişiklikleri görüşecek. Toplantı Washington saatiyle 16.00’da, Türkiye saatiyle ise 23.00’te başlayacak.
Komitenin değerlendirmesi, düzenlemenin doğrudan yasalaştığı anlamına gelmiyor. Ancak tasarının Temsilciler Meclisi Genel Kurulu’nda hangi koşullarda ele alınacağını belirlemesi bakımından önemli bir aşama oluşturuyor. Meclis, Senato değişikliklerini kabul ederse süreç başkanın onayına sunulabilecek.
Ek tarife enerji ürünleriyle sınırlı kalmayacak
Düzenlemenin dikkat çeken yönü, yaptırımın yalnızca Rus petrolü veya gazına uygulanmaması. Yasa, hedef ülkenin ABD’ye gönderdiği bütün ürünler için ek gümrük vergisi belirlenmesine imkân tanıyor.
Metne göre, yasanın yürürlüğe girmesinden sonraki 30 gün içinde Rusya’dan ham petrol veya doğal gaz almaya devam eden ve son 12 aylık dönemde bu ürünlerin en büyük beş ithalatçısı arasında yer alan ülkeler kapsam içine alınabilecek. ABD yönetimi, bu ülkelerden yapılan ithalata mevcut vergilere ek olarak yüzde 100’e kadar tarife uygulayabilecek.
Aynı yaptırım mekanizması, Rus petrolüne yönelik kısıtlamaların aşılmasına yardımcı olduğu değerlendirilen en büyük beş ülke için de kullanılabilecek. Tarife oranının daha düşük belirlenmesi ve ülkelerin Rus enerji ithalatındaki değişimlere göre sonradan artırılıp azaltılması da mümkün olacak.
Türkiye’nin konumu yakından izleniyor
Türkiye’nin Rusya ile enerji ticaretinin büyüklüğü, düzenlemeyi Türk ekonomisi açısından önemli hale getiriyor. Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi verilerine göre Türkiye, Ağustos 2026’da yaklaşık 1,5 milyar avro değerinde Rus hidrokarbonu satın aldı ve Rus fosil yakıtlarının dünyadaki üçüncü büyük ithalatçısı oldu.
Bu alımların yaklaşık 493 milyon avroluk bölümünü boru hattıyla taşınan doğal gaz, 467 milyon avroluk kısmını ham petrol, 353 milyon avroluk bölümünü petrol ürünleri ve 155 milyon avroluk kısmını kömür oluşturdu. Daha uzun vadeli veriler ise Türkiye’nin Rus petrol ürünlerinde en büyük alıcı olduğunu, boru hattı gazında da başlıca müşteriler arasında bulunduğunu gösteriyor. Ham petrol alımlarında ise Çin ve Hindistan’ın ardından öne çıkan ülkelerden biri konumunda.
Bununla birlikte, Türkiye’nin otomatik olarak yüzde 100 oranındaki tarifeyle karşı karşıya kalacağını söylemek için erken. Hangi ülkelerin “en büyük beş ithalatçı” grubuna gireceği, ABD yönetiminin değerlendireceği son 12 aylık ticaret verileri üzerinden belirlenecek.
Türkiye’nin kapsama alınması halinde risk, Rusya’dan ithal edilen enerji ürünleriyle sınırlı kalmayacak. Otomotiv, tekstil, makine ve demir-çelik başta olmak üzere ABD pazarına gönderilen farklı ürünlerde ek maliyet oluşabilecek. Bu nedenle düzenleme, enerji politikasının yanı sıra Türkiye’nin ABD’ye ihracatı açısından da önem taşıyor.
Doğal gaz için sınırlı istisna
Yasa tasarısında doğal gaz ithalatı için sınırlı bir istisna da yer alıyor. Bir ülkenin Rusya’dan aldığı doğal gazın, Rusya’nın yıllık toplam gaz ihracatının yüzde 15’inden az olması ve söz konusu ülkenin Rus gazına bağımlılığını azaltmak için önemli adımlar attığının belirlenmesi halinde tarife uygulanmayabilecek.
Bu istisnanın Türkiye bakımından nasıl yorumlanacağı, ABD yönetiminin kullanacağı verilere ve Türkiye’nin Rusya’dan enerji alımlarındaki değişime bağlı olacak. Bu nedenle ABD Temsilciler Meclisi’nde başlayacak görüşmelerde hem tasarının ilerleyip ilerlemeyeceği hem de tarife hükümlerinde değişiklik yapılıp yapılmayacağı Türk ihracatçıları açısından yakından takip edilecek.
