Google yapay zekâ ile uçuş rotalarını yeniden planlıyor
Google ve Cathay Pacific, yapay zekâ destekli uçuş planlamasıyla yoğunlaşma izlerinin iklim etkisini azaltmayı hedefliyor. İlk testlerde oran yüzde 40.
Google ile Cathay Pacific, uçakların yüksek irtifada oluşturduğu yoğunlaşma izlerini azaltmak için yapay zekâ destekli uçuş planlamasını daha geniş bir ağda uygulamaya hazırlanıyor. Sistem, beyaz izlerin oluşma ihtimalinin yüksek olduğu hava katmanlarını önceden belirleyerek uçuş ekiplerine alternatif irtifa seçenekleri sunuyor.
2025 yılının sonlarında başlayan ilk denemelere 80’den fazla Cathay Pacific uçuşu dahil edildi. Test sonuçlarına göre yoğunlaşma izlerinin yol açtığı tahmini ısınma etkisi yaklaşık yüzde 40 oranında azaltıldı. Bu oran, izlerin yüzde 40’ının ortadan kaldırıldığı anlamına gelmiyor; hesaplama, söz konusu oluşumların iklim üzerindeki tahmini etkisine dayanıyor.
Yeni aşamada sistem, Cathay Pacific’in Asya içindeki uçuşlarının yanı sıra Pasifik Okyanusu’nu aşan uzun menzilli seferlerde de kullanılacak. Böylece farklı hava koşulları, uçuş süreleri ve rotalarda yöntemin ticari havacılığa ne ölçüde uyarlanabileceği incelenecek.
Uçakların arkasında görülen beyaz çizgiler, jet motorlarından çıkan su buharının yüksek irtifadaki soğuk ve nemli havayla karşılaşması sonucu meydana geliyor. Bazı yoğunlaşma izleri kısa sürede yok olurken, uygun atmosfer koşullarında kalıcı hale gelenler genişleyerek ince bulut tabakalarına dönüşebiliyor.
Kalıcı yoğunlaşma izleri, Dünya’dan uzaya yayılan ısının bir bölümünü atmosferde tutabiliyor. Google ve Cathay Pacific’in paylaştığı verilere göre bu oluşumların havacılığın toplam iklim etkisi içindeki payı yaklaşık üçte bir seviyesine ulaşabiliyor. Bu nedenle sektör, yakıt verimliliği ve sürdürülebilir havacılık yakıtlarının yanı sıra uçuş sırasında iz oluşumunu önleyecek çözümlere de odaklanıyor.
Google’ın geliştirdiği sistem; meteorolojik verileri, uçuş bilgilerini ve yoğunlaşma izi modellerini birlikte değerlendiriyor. Uçağın izleyeceği rota üzerinde riskli hava katmanları belirlendiğinde, pilotlar veya uçuş planlama ekipleri uygun olması halinde irtifa değişikliği yaparak bu bölgelerden kaçınabiliyor. Yaklaşımın temel amacı, yeni uçak ya da motor teknolojilerini beklemeden mevcut filolarla uygulanabilecek bir çözüm geliştirmek.
Cathay Pacific, Google’ın bu teknoloji alanındaki Asya-Pasifik merkezli ilk ticari havayolu ortağı oldu. Şirket ayrıca sistemi ultra uzun menzilli uçuşlarda deneyen ilk havayolu olarak öne çıktı.
Google’ın yoğunlaşma izlerini azaltmaya yönelik çalışmaları daha önce American Airlines ile yürütülen testlerle de desteklendi. Şirketin 2026’da açıkladığı bir çalışmada, yapay zekâ tahminleri 2 bin 400 transatlantik uçuşun planlama sürecine dahil edildi. Kaçınma planını uygulayan uçuşlarda yoğunlaşma izi oluşumunun kontrol grubuna göre yüzde 62 daha düşük olduğu hesaplandı.
Google ayrıca İngiltere hükümeti ve havacılık sektörüyle Kuzey Atlantik üzerinde daha kapsamlı bir çalışma başlattı. Bu girişimle teknolojinin yalnızca tek bir havayolunun operasyonlarında değil, aynı hava sahasını kullanan çok sayıda uçağın planlamasında da kullanılabilmesi amaçlanıyor.
Cathay Pacific’in ikinci aşamadaki denemeleri, yapay zekâ destekli uçuş planlamasının farklı koşullardaki performansını değerlendirmek açısından önem taşıyor. Tahminlerin güvenilirliğini koruması halinde, mevcut uçakların uçuş planlarında yapılacak sınırlı değişikliklerle havacılığın iklim etkisinin bir bölümünün azaltılması hedefleniyor.
