Borsada Fiili Dolaşım Oranı Yeniden Hesaplandı: Uzman Görüşleri
SPK’nın fiili dolaşım oranı hesaplamasında yaptığı değişiklikler, borsa derinliğini ve güvenilirliğini artıracak.
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 5 Haziran’da borsa şirketlerinin fiili dolaşım oranlarının hesaplanmasında önemli bir değişikliğe gitti. Bu düzenleme, BIST 30 ve BIST 100 gibi endekslerde kullanılan fiili dolaşım oranının hesaplanmasında dikkate alınmayan payları yeniden tanımladı. Artık sermaye veya yönetim kontrolünü elinde bulunduran ortakların sahip olduğu paylar ile serbest veya özel fon katılma paylarına verilen paylar da hesaplamaya dahil edilmeyecek.
15 Haziran itibarıyla, bu paylar ihraççı paylarının fiili dolaşım oranı kavramı dışında tutulacak. Bu değişiklik sonrası, 138 şirketin fiili dolaşım oranı yeniden hesaplandı ve birçok şirketin oranı düştü. Üçüncü çeyrekte endekse dahil olacak hisse senetleri, yeni hesaplamalar üzerinden belirlenecek. Fiili dolaşım oranındaki azalma, hisse senedinin endeksteki ağırlığını da etkileyerek, endekse dahil olma durumunu değiştirebilir.
Fiili dolaşım oranı, endeks kriterleri açısından kritik bir gösterge olarak öne çıkıyor. Örneğin, bir hisse senedinin fiili dolaşım oranı yüzde 20 olarak görünüyorsa, bunun yüzde 10-15’i bazı özel fonlar tarafından tutuluyor olabilir ve bu paylar fiilen işlem görmüyor. Bu durumda, yalnızca kalan bölüm işlem görüyor. Kağıt üzerindeki oran ile fiilen işlem gören pay miktarı arasındaki fark, endekse giriş ve çıkış kriterlerinde yanıltıcı sonuçlar doğurabiliyordu.
Bu durum, BIST 100 ve BIST 30 endeksleri için büyük önem taşıyor. Halka açıklığı yetersiz olan şirketlerin bu endekslere dahil olması, endeks performansını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, bazı hisselerde yoğunlaşan yatırımcı gruplarının paylarını fonlar aracılığıyla tutması, fiili dolaşım oranının olduğundan yüksek görünmesine neden olabiliyor. Bu durum, diğer portföy yöneticileri için de dezavantaj oluşturabiliyor. SPK’nın bu düzenlemesiyle, endekslerin daha sağlıklı bir şekilde oluşturulması ve yatırımcılara daha doğru göstergeler sunulması bekleniyor.
Marbaş Menkul Değerler Genel Müdür Yardımcısı Sertaç Ekeke, SPK’nın fiili dolaşımdaki pay oranı hesaplamasına yönelik yeni düzenlemesini, sistemin güvenilirliğini artırma açısından kritik bir adım olarak değerlendirdi. Ekeke, son dönemde hacimlerin belirli şirketler üzerinde yoğunlaştığını ve MSCI’dan gelen uyarının bu durumu desteklediğini belirtti. MSCI’nın daha önce benzer gerekçelerle Jakarta Endeksi’ni kapsam dışı bıraktığını hatırlatan Ekeke, bu durumun yabancı fonlar açısından olumsuz bir atmosfer yarattığını ifade etti. Ekeke, düzenlemenin genel olarak olumlu olduğunu ve orta-uzun vadede borsa için faydalı olacağını düşündüğünü belirtti.
İstanbul Bilgi Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu, SPK’nın kararını yerinde ve doğru bulduğunu ifade etti. Aslanoğlu, bu düzenlemenin Türkiye’deki hisse senedi piyasalarının derinliğini ve güvenilirliğini artıracağına dikkat çekti. Küçük yatırımcılar ve yabancı yatırımcılar açısından da bu uygulamanın önemli olduğunu vurguladı. Pariterium Danışmanlık şirketinin kurucusu Dr. İsmet Demirkol ise, bu kararın yatırımcı güvenini artıracağını ve Borsa İstanbul ile yatırım fonları arasındaki koordinasyonu iyileştireceğini belirtti. Demirkol, SPK’nın uygulamasının doğrudan yabancı yatırımcıların Borsa İstanbul’a yönelik güven ortamını güçlendirebileceğini ifade etti.
