Savaş Sonrası Benzin Fiyatları Zirveye Ulaştı

İran savaşı sonrası benzin fiyatları dünya genelinde artış gösterdi. Bazı ülkelerde fiyatlar yüzde 100’e kadar yükseldi.

İran’a yönelik saldırılarla başlayan süreç, küresel enerji piyasalarında önemli bir fiyat artışını tetikledi. Ham petrol fiyatlarının 70 dolardan 100 doların üzerine çıkması, akaryakıt fiyatlarının hızla yükselmesine yol açtı. 28 Şubat’tan bu yana, en az 95 ülkede benzin fiyatlarının arttığı gözlemleniyor. Küresel ortalama benzin fiyatı, bu süreçte litre başına 1,2 dolardan 1,4 dolara yükseldi. Ancak bazı ülkelerde bu artış çok daha belirgin hale geldi.

Fiyat artışlarının ülkeden ülkeye farklılık göstermesi dikkat çekiyor. Enerji ithalatına bağımlı olan gelişmekte olan ülkelerde, benzin fiyatları çok daha hızlı yükseldi. Özellikle Güneydoğu Asya ve Afrika’da fiyatlar önemli oranda arttı. Myanmar’da benzin fiyatları yüzde 100 artarak iki katına çıkarken, Filipinler’de artış yüzde 71,6, Malezya’da yüzde 52,4, Avustralya’da ise yüzde 46,5 olarak kaydedildi. Birleşik Arap Emirlikleri’nde de fiyatlar yüzde 40,8 oranında yükseldi. Bu ülkelerdeki artışlar, enerji ithalatına bağımlılık ve mali alanların kısıtlı olmasından kaynaklanıyor.

Gelişmiş ülkelerde ise benzin fiyatları daha yüksek seviyelerde seyrediyor. 30 Mart itibarıyla Hong Kong’da litre fiyatı 4,10 dolara ulaşarak, küresel ortalamanın neredeyse üç katına çıktı. Malawi, 2,85 dolarla onu takip ederken, Hollanda 2,73 dolar, Danimarka 2,66 dolar ve Almanya 2,42 dolarla öne çıktı. Avrupa’daki bu yüksek fiyatların temel nedeni, petrol maliyetlerinden ziyade vergi politikaları. Özel tüketim vergisi ve karbon vergileri, ham petrol fiyatlarındaki artışları katlayarak tüketiciye yansıtıyor.

Petrol üreticisi ülkeler ise bu dalgadan büyük ölçüde etkilenmedi. Libya, İran ve Venezuela gibi ülkelerde benzin fiyatları litre başına birkaç sent seviyesinde kalmaya devam etti. Bu durum, güçlü sübvansiyon mekanizmaları ve yerli üretimin etkisini gösteriyor.

Türkiye’de ise benzin fiyatları, bu süreçte yaklaşık yüzde 9,4 oranında arttı. Mart sonu itibarıyla benzin fiyatı 1,41 dolar civarında, motorin ise 1,66 dolardan satıldı. İstanbul’da 7 Nisan itibarıyla benzin fiyatları 62,45 – 62,60 TL, motorin fiyatları ise 77,30 – 77,50 TL arasında değişiyor. Bu artış, küresel ortalamanın altında kalsa da, petrol fiyatlarının yüksek seyrini sürdürmesi durumunda yeni zam risklerini gündeme getirebilir. İran savaşı sonrası ortaya çıkan tablo, küresel akaryakıt piyasasında önemli farklılıklar olduğunu gösteriyor. Gelişmekte olan ülkeler fiyat artışını en çok hisseden grup olurken, Avrupa ve Asya’nın gelişmiş ekonomileri mutlak fiyat seviyelerinde zirveye yerleşti. Petrol üreticisi ülkeler ise sübvansiyonlar sayesinde bu dalgadan görece sınırlı etkilendi. Bu durum, akaryakıt fiyatlarının artık sadece petrol arzıyla değil, ülkelerin ekonomik yapısı ve politika tercihleriyle şekillendiğini ortaya koyuyor.