Jeopolitik Baskı Altında Türkiye’nin Dış Açığı Artıyor
Türkiye’nin dış ticaret dengesi, jeopolitik gelişmelerle bozuldu. Dış açık son bir yılın zirvesine ulaştı.
Mart ayında Türkiye’nin dış ticaret dengesi, jeopolitik gelişmelerin etkisiyle önemli bir bozulma yaşadı. İhracatın azalması ve enerji ithalatının artması, dış açığı son bir yılın en yüksek seviyesine çıkardı. Önümüzdeki aylarda cari denge üzerindeki baskının daha da artması bekleniyor.
Ticaret Bakanlığı’nın geçici verilerine göre, ihracat %6,4 oranında düşerek 21,9 milyar dolara geriledi. İthalat ise %8,4 artış göstererek 33,2 milyar dolara ulaştı. Bu durum, dış ticaret açığının 11,3 milyar dolara yükselmesine neden oldu ve bu, Nisan 2025’ten bu yana kaydedilen en yüksek açık olarak değerlendirildi.
Son 12 aylık birikimli dış açık ise 94,2 milyar dolardan 98,3 milyar dolara yükseldi. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre, ilk çeyrekte yıllıklandırılmış dış açık yaklaşık 110 milyar dolar, Mart itibarıyla ise yaklaşık 116 milyar dolar seviyesine ulaştı. Bu rakamlar, mevcut eğilimin ciddi bir bozulmaya işaret ettiğini gösteriyor.
Dış dengedeki kötüleşmenin başlıca nedenleri arasında Orta Doğu kaynaklı jeopolitik gerilim, Körfez pazarına yapılan ihracatta yaşanan düşüş ve enerji fiyatlarındaki sert artış yer alıyor. Ticaret Bakanlığı, yalnızca Körfez ülkelerine yapılan ihracatta 800 milyon dolarlık kayıp yaşandığını belirtiyor.
Altın ve enerji hariç bakıldığında, çekirdek dış açık 2017’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise %87,9’dan %85,1’e geriledi. Bu durum, sorunun yalnızca enerji ile sınırlı olmadığını, aynı zamanda genel rekabet gücü ve talep zayıflığına da işaret ediyor.
Mevsimsel olarak Mart ayında ihracat %1,5 artış gösterdi. Ancak altın ihracatındaki ciddi düşüş ve enerji ihracatındaki fiyat artışı, altın ve enerji hariç artışın yalnızca %0,2 seviyesinde kalmasına neden oldu. Orta Doğu’ya yapılan ihracat %14 oranında düşerken, Avrupa Birliği ve Kuzey Amerika pazarlarında artış gözlemlendi.
İthalat Mart ayında %3,6 oranında arttı. Enerji ithalatındaki artış %16,6 olurken, altın ithalatında ise düşüş yaşandı. Enerji fiyatlarındaki artış Brent petrolünde %44’e kadar yükseldi ve ithalat faturasında henüz tam yansımasını bulmadı. Önümüzdeki aylarda bu artışın daha da devam etmesi bekleniyor.
Nisan ayında dış açıkta daha sert bir bozulma öngörülüyor. Enerji fiyatlarının etkisi, gecikmeli bir yansıma ile kendini gösterecek ve cari açık üzerindeki baskının artacağı tahmin ediliyor. Bu durum, Türkiye ekonomisi için döviz ihtiyacının artması, kur baskısının yükselmesi ve enflasyonun yeniden hızlanması gibi riskleri beraberinde getiriyor.
Sonuç olarak, Türkiye’nin dış dengesi giderek kırılgan bir hale geliyor. İhracatın zayıf, ithalatın ise güçlü seyretmesi ve enerji faturalarının hızla artması, dış dengeyi tehdit eden unsurlar arasında. Önümüzdeki dönemde enerji fiyatlarının seyri, jeopolitik gelişmeler ve Avrupa talebi, Türkiye’nin dış dengesi açısından belirleyici faktörler olacak.
