İran Riyali Serbest Piyasada Tarihi Düşüş Yaşıyor
İran riyali, ABD’nin uyguladığı yeni ekonomik baskılarla serbest piyasada tarihinin en düşük seviyesine geriledi.
İran’ın para birimi riyal, ABD’nin bu ülkeye yönelik küresel finans sisteminden tamamen izole etme çabalarının öncesinde serbest piyasada tarihin en düşük seviyesine geriledi. Donald Trump’ın açıklamaları sonrasında %4,5 değer kaybeden riyal, serbest piyasada 1 milyon 992 bin seviyesine kadar düştü. Bazı işlem platformlarında ise 2 milyon riyal eşiği aşıldı. Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) finansal transferleri askıya alması ve petrol ihracatının durma noktasına gelmesi, döviz krizini daha da derinleştiriyor.
İran, dış ticaret kanallarının daralması ve jeopolitik gerginliklerin etkisiyle döviz piyasalarında büyük bir likidite krizi yaşıyor. Sektörel veri sağlayıcıları ve döviz piyasası takip platformlarının güncel verilerine göre, ABD’den gelen sert açıklamalar sonrasında serbest piyasada psikolojik olarak kritik kabul edilen 2 milyon riyal eşiği geçildi. ABD yönetiminin İran’ın dünyayla kalan ticari bağlarını koparma yönündeki hamleleri, iç piyasada döviz talebini artırarak nakit erimesini hızlandırıyor. Bu durum, yerli yatırımcıların varlıklarını koruma amacıyla fiziki altın ve yabancı para birimlerine yönelmesine neden olurken, serbest piyasa ile resmi kur arasındaki farkın da görülmemiş bir boyuta ulaşmasına yol açıyor.
Petrol İhracatındaki Düşüş
Yaşanan bu dalgalanmanın arka planında, ülkenin en önemli gelir kaynağı olan enerji nakil hatlarındaki tıkanmalar yatıyor. İran Merkez Bankası Başkanı Abdülnasır Himmeti, ham petrol ihracatının neredeyse tamamen durma noktasına geldiğini ifade ederek, piyasadaki arz endişelerini pekiştirdi.
BAE’nin Ekonomik Ablukaya Katkısı
ABD’nin ekonomik abluka planının detayları netleşirken, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran ile finansal ilişkilerini sürdüren üçüncü ülkelere yönelik yaptırım sinyalleri verdi. Bu bağlamda, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), sürpriz bir kararla komşusuyla olan tüm finansal transfer ve bankacılık işlemlerini ikinci bir duyuruya kadar askıya aldığını açıkladı. Ülke medyasında yer alan analizlerde, bu ağır darbenin mevcut ihracat gelirlerindeki düşüş ve artan ithalat talebi ile birleştiğinde, kur baskısını yönetilemez bir seviyeye taşıdığı vurgulanıyor.
İran’ın Alternatif Arayışları
Batı’nın finansal ablukasına karşı İran yönetimi, dış ticaret rotasını Asya ve alternatif küresel ittifaklara yönlendirerek nefes almaya çalışıyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi, ABD yaptırımlarının etkisini kırmak amacıyla Şanghay İşbirliği Örgütü ve BRICS gibi çok taraflı platformlar üzerinden yeni ticari koridorlar inşa etmeyi hedeflediklerini belirtiyor. Sektörün en büyük alıcısı olan Çin ise, yaptırım odaklı bu baskı politikasının küresel dengelere zarar verdiğini savunarak diplomatik çözüm çağrısında bulunuyor.
