Avrupa Havayolu Şirketleri Zorlu Süreçten Geçiyor
Ryanair CEO’su O’Leary, yüksek yakıt fiyatlarının Avrupa havayolu şirketlerini zor durumda bırakabileceğini belirtti.
Ryanair’in CEO’su Michael O’Leary, yaz aylarında yakıt fiyatlarının yüksek kalması durumunda birçok Avrupa havayolu şirketinin faaliyetlerini sürdüremeyeceği konusunda uyarıda bulundu. O’Leary, Orta Doğu’daki devam eden çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’ndaki lojistik krizlerin Avrupa havacılık sektörünü zor bir döneme soktuğunu ifade etti.
O’Leary, CNBC televizyonuna verdiği röportajda, jet yakıtı fiyatlarındaki artışın devam etmesi halinde Avrupa’daki havayolu şirketlerinin birer birer operasyonlarını durduracağını söyledi. Uçak yakıtı fiyatlarının varil başına 80 dolardan 150 dolara kadar yükselmesi, sektörde ciddi bir endişe yaratıyor. O’Leary, “Eğer fiyatlar yaz aylarında bu seviyelerde kalırsa, Avrupa havayolu şirketlerinin birer birer havlu attığını göreceksiniz” dedi.
Ryanair’in, yakıt ihtiyacının yüzde 80’ini fiyat sabitleyerek güvence altına aldığını belirten O’Leary, rakiplerinin bu konuda zayıf bir pozisyonda olduğunu ve bunun onları mali açıdan zor bir duruma sokacağını öngördüğünü ifade etti. Ryanair, güçlü finansal yapısıyla bilet fiyatlarını baskılayarak rakipleri üzerindeki baskıyı artırmayı planlıyor.
O’Leary, başlangıçta haziran ayı için öngörülen jet yakıtı tedarik krizinin, son bilgiler doğrultusunda azaldığını bildirdi. Tedarikçilerle yapılan görüşmelere dayanarak haziran sonuna kadar bir kesinti beklemediklerini belirten O’Leary, Hürmüz Boğazı’nın bir an önce trafiğe açılması gerektiğini vurguladı. İngiltere gibi Kuveyt petrolüne bağımlı pazarlarda risklerin azaldığını ancak durumun hala hassasiyetini koruduğunu ifade etti.
Hürmüz Boğazı’ndaki blokajın maliyetleri artırdığına dikkat çeken O’Leary, Orta Doğu’da 28 Şubat’ta başlayan çatışmaların ve stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının Avrupa enerji piyasalarında ve havacılık sektöründe şok dalgaları yarattığını belirtti. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) verilerine göre, jet yakıtı fiyatları tarihi bir hızla artış gösterdi. 27 Şubat’ta varil başına 99,4 dolar olan küresel fiyatlar, savaşın başlamasından sadece bir ay sonra 3 Nisan itibarıyla yüzde 110 artışla 209 dolara yükseldi.
Kuzeybatı Avrupa’da navlun ve sigorta dahil fiyatlar ise varil başına 216,9 dolara çıkarak rekor kırdı. 24 Nisan itibarıyla fiyatlar 179,46 dolara gerilese de, kriz öncesi seviyelerin oldukça üzerinde kalmaya devam ediyor. Bu durum, havacılık sektöründe ciddi bir arz kısıtı ve maliyet baskısı oluşturdu.
Orta Doğu’daki istikrarsızlık, sadece jet yakıtı fiyatlarını değil, doğal gaz ve ham petrol fiyatlarını da etkiledi. Avrupa Birliği, savaşın başladığı tarihten bu yana enerji ithalatı için yaklaşık 24 milyar avro ek maliyetle karşı karşıya kaldı.
Avrupa Birliği rafinerileri, uçak yakıtı ihtiyacının yaklaşık yüzde 70’ini öz kaynaklarıyla karşılayabilse de, geri kalan kısmında büyük oranda Orta Doğu ve Körfez ülkelerine bağımlı kalıyor. Tedarik zincirindeki kırılmalar nedeniyle “kıtlık” riski yaşanıyor. Yakıt maliyetlerinin iki katına çıkması, havayolu şirketlerini kapasite düşürmeye ve kitlesel uçuş iptallerine zorladı.
Bu artan maliyet baskısı karşısında Avrupa’nın önde gelen havayolu şirketleri operasyonel stratejilerini yeniden gözden geçiriyor. Alman havayolu şirketi Lufthansa, yakıt tasarrufu hedefleri doğrultusunda ekim ayına kadar 20 bin kısa mesafeli uçuşu iptal etti. İngiltere merkezli EasyJet, mart ayında 25 milyon sterlin ek yakıt faturasıyla karşılaştığını duyurdu ve yılın ilk yarısında 540 ile 560 milyon sterlin arasında zarar beklediklerini açıkladı. İskandinavya Havayolları (SAS) maliyetler nedeniyle bin uçuşu iptal ederken, Hollandalı KLM de kapasitesini 80 uçuş azaltma kararı aldı. Air France-KLM Group ise artan giderleri sübvanse etmek amacıyla uzun mesafeli uçuşlarda yolcu başına 100 avroluk “ek yakıt harcı” uygulamasına geçti.
