Gübre Fiyatlarındaki Artış Gıda Enflasyonunu Tehdit Ediyor
Gübre fiyatlarındaki artış, küresel gıda enflasyonunu yeniden tetikleme riski taşıyor. Orta Doğu’daki krizlerin etkileri değerlendiriliyor.
Orta Doğu’daki devam eden çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması, azot bazlı gübre fiyatlarının hızla artmasına neden oldu. Bu durum, ikinci bir gıda enflasyonu dalgası endişelerini beraberinde getiriyor. Capital Economics analistleri, enerji fiyatlarındaki dalgalanmaların ana piyasa kaygısı olmaya devam ettiğini belirtiyor. Ancak, tarımsal girdi maliyetlerindeki artışın küresel gıda fiyatları üzerinde yukarı yönlü bir baskı yaratması bekleniyor.
Ukrayna savaşının başlangıcında yaşanan ani dalgalanmanın aksine, bu etkinin daha kademeli bir şekilde gelişmesi öngörülüyor. Yine de, bu durumun düşük gelirli gelişmekte olan ülkelerde orantısız bir şekilde daha ağır sonuçlar doğuracağı tahmin ediliyor. Küresel tarım sektörü, artan gübre fiyatlarına karşı yeni tedarik stratejileri geliştirmeye çalışıyor.
Savaşın etkileri, özellikle enerji yoğun olan ve büyük ölçüde doğal gaza dayanan azot bazlı gübrelerde kendini gösteriyor. Küresel arzın yaklaşık yüzde on beşi Orta Doğu’dan sağlanıyor. Geçtiğimiz yıllarda benzer tedarik sorunları, küresel tarım piyasalarını derinden etkilemişti. Deniz ablukası, ihracatı kısıtlayarak gübre fiyatlarının yüzde elliden fazla artmasına yol açtı.
Analistler, deniz trafiği yeniden başlasa bile önemli merkezlerdeki hasarlı altyapı nedeniyle üretimin hızla normale dönmesinin zor olabileceğine dikkat çekiyor. Bu durum, kısa vadede arz sıkıntılarının devam edeceği anlamına geliyor. Tarım sektörü temsilcileri, alternatif tedarik kanalları bulmak için yoğun bir çaba harcıyor.
Gelişmiş ekonomilerde, gayrisafi yurt içi hasıla üzerindeki makro etkinin marjinal kalması bekleniyor. Ancak, Sahra Altı Afrika ve Güney Asya’daki düşük gelirli ülkeler için risk profili önemli ölçüde farklılık gösteriyor. Tarımın gayrisafi yurt içi hasılanın yüksek bir yüzdesini oluşturduğu bu bölgelerde, mahsul verimindeki küçük düşüşler bile ekonomik daralmalara yol açabiliyor.
Küresel tarım piyasalarındaki bazı büyük üreticiler, mevcut sezon için nispeten izole kalmaya devam ediyor. Bu durum, daha geniş çaplı sistemik arz çöküşüne karşı bir tampon görevi görüyor. Uzmanlar, bölgesel krizlerin küresel etkilerinin yönetilmesi için daha kapsayıcı tarım politikalarına ihtiyaç duyulduğunu ifade ediyor.
Gübre şokunun enflasyonist etkisi hemen ortaya çıkmıyor. Ekim döngüleri ve mevcut stokların tükenmesi nedeniyle, manşet enflasyon üzerindeki en yüksek etkinin bir yıldan daha uzun bir süre sonra gelmesi bekleniyor. Capital Economics, İngiltere ve Avrupa genelinde gıda enflasyonunun önümüzdeki yıllarda yeniden zirveleri test edebileceğini öngörüyor. Bu veriler, gübre fiyatlarındaki artışın sadece bugünün piyasalarını değil, önümüzdeki birkaç yılın küresel gıda enflasyonu trendini de kalıcı olarak şekillendireceğini gösteriyor.
