Çin, 2025’te Yapay Zeka Alanında Önemli İlerlemeler Kaydetti

2025’te Çin, yapay zeka alanında kaydettiği ilerlemelerle dikkat çekti ve kullanıcı sayısında büyük artış yaşandı.

2025 yılı, Çin’in yapay zeka alanında kaydettiği gelişmelerle hem uluslararası düzeyde hem de ülke içindeki gündemde önemli bir yer edindi. Çinli şirketlerin geliştirdiği büyük dil modellerinin elde ettiği başarılar, ülkedeki yapay zeka sektöründeki yoğun rekabeti ve hızlı ilerlemeyi gözler önüne serdi. Üretken yapay zeka teknolojilerine olan talebin artmasıyla birlikte kullanıcı sayısında da belirgin bir artış yaşandı.

Özellikle Çinli DeepSeek şirketinin, düşük maliyet ve sınırlı bilgisayar gücü ile geliştirdiği yapay zeka modeli, milyarlarca dolarlık yatırımlar yapan ABD’li rakiplerinin modellerini geride bıraktı. Bu durum, teknolojide önemli bir dönüm noktası olarak değerlendirildi ve Çin’in yapay zeka alanındaki ilerlemesini gözler önüne serdi.

DeepSeek’in başarısı, OpenAI tarafından üç yıl önce tanıtılan ChatGPT ile başlayan yapay zeka devriminde, ABD’nin gerisinde kalan Çin’in aradaki mesafeyi kapattığını gösterdi. ABD’nin yapay zeka sistemlerinin eğitiminde kullanılan yüksek teknoloji çiplerine yönelik kısıtlamaları, Çin’in bu alandaki kendi yeterliliğini artırma çabalarını hızlandırdı. Bu bağlamda, yerli şirketler yıl içinde önemli halka arzlar gerçekleştirdi.

Çin’in siyasi liderliği, yapay zekayı geleceğin şekillenmesinde kritik bir teknoloji olarak gördüğünü belirterek, bu alanda kaynakların seferber edilmesi gerektiğini vurguladı.

Yeni Bir Dönüm Noktası

DeepSeek, 20 Ocak’ta piyasaya sürdüğü açık kaynaklı yapay zeka modeli R1 ile dikkat çekti. Bu model, uluslararası testlerde OpenAI’ın ChatGPT, Google’ın Gemini, Anthropic’in Claude ve Meta’nın Llama gibi ABD merkezli modellerle karşılaştırıldığında benzer veya daha iyi performans sergiledi. Düşük bütçe ile geliştirilen bu model, büyük teknoloji şirketlerinin maliyetlerini sorgulattı ve ABD borsalarında teknoloji hisselerinde değer kaybına yol açtı.

Yapay zeka modeli, kısa sürede dünya genelinde yoğun bir şekilde kullanılmaya başlandı ve uygulama mağazalarında en çok indirilen yapay zeka uygulaması haline geldi. DeepSeek’in başarısı, ABD ile Sovyetler Birliği arasındaki uzay yarışını başlatan Sputnik’in fırlatılmasıyla kıyaslanarak, yapay zeka alanında ABD ile Çin arasındaki rekabetin yeni bir boyut kazandığı yorumlarına yol açtı.

Üretken Yapay Zeka ve Dönüşüm

OpenAI tarafından 2022’de tanıtılan ChatGPT, bilgisayar sistemlerinin metin, görüntü ve ses gibi büyük veri türlerini işleyerek orijinal içerikler oluşturma yeteneği kazandığı bir dönemi başlattı. Çin, bu teknolojiyi ulusal öncelik haline getirerek, başlangıçta büyük veri ve makine öğrenimi uygulamalarına odaklandı. Bu süreçte, görüntü, ses ve dil işleme gibi alanlarda önemli uygulamalar geliştiren şirketler sektörde öne çıktı.

Çin’in yapay zeka alanındaki ilk tepkisi, yabancı kaynaklı uygulamaların kullanımını yasaklayarak iç pazarını korumak oldu. Bu durum, yerli şirketlerin uluslararası standartlara yakın modeller geliştirmesi için bir fırsat sundu. Baidu, Tencent, Alibaba ve Huawei gibi büyük teknoloji şirketleri, büyük dil modelleri geliştirerek bu açığı kapatmaya çalıştı.

Rekabetin Kızışması

2023’te kurulan DeepSeek, bu yeni dönemin bir ürünü olarak dikkat çekti. Şirket, genç bilgisayar mühendisleri ve araştırmacılardan oluşan bir ekip ile büyük yatırımlar gerektiren bir dil modeli geliştirmeyi başardı. DeepSeek’in, yapay zeka eğitiminde bilgisayar gücünü verimli kullanma yöntemleri sayesinde düşük maliyetle yüksek performanslı bir model geliştirmesi, sektördeki büyük harcamaları sorgulattı.

DeepSeek, yapay zeka alanında öncü olmanın önemini vurgulayarak, diğer Çinli şirketlere ilham kaynağı oldu. Örneğin, Alibaba da daha düşük maliyetle eğitilen ve yüksek performans gösteren açık kaynaklı yapay zeka modellerini piyasaya sürdü.

Kullanıcı Sayısında Büyük Artış

Çin’de üretken yapay zeka sistemlerini kullananların sayısı, 2025’in ilk yarısında geçen yıla göre iki katına çıktı. Çin İnternet Ağı Enformasyon Merkezi’nin raporuna göre, bu sayı Aralık 2024’te 249 milyonken, Haziran 2025’te 515 milyona ulaştı. Kullanım oranı ise yüzde 18,8’den yüzde 36,5’e yükseldi.

Artışın sebepleri arasında yapay zeka sistemlerinin mantıksal akıl yürütme yeteneklerinin artması ve bu yeteneklerin pratik uygulama senaryolarında kullanılabilmesi yer aldı. Ayrıca, model geliştirme maliyetlerinin düşmesi ve daha hafif modellerin geliştirilmesi de kullanıcı etkileşimini artırdı.

Küresel Rekabet

Çinli şirketlerin uluslararası rakipleriyle rekabet eden modeller geliştirmesi, ülkenin yapay zeka alanındaki küresel konumunu güçlendirdi. OpenRouter’un raporuna göre, 2024 sonunda Çin’de geliştirilen açık kaynaklı büyük dil modellerinin küresel kullanım oranı yüzde 1,2 iken, 2025’te bu oran yüzde 30’a kadar çıktı. Yapay zeka sistemlerine verilen komutlarda Çince, İngilizceden sonra en yaygın ikinci dil haline geldi.

Çin’in yapay zeka endüstrisinin hacmi, 2024’te 900 milyar yuan iken, 2025’te 1,2 trilyon yuanı aştı. Ayrıca, büyük dil modellerine dayalı uygulama senaryolarının payı da arttı.

Çip Sorunları ve Yerli Üretim

ABD’nin yapay zeka eğitimi için kritik çiplerin ihracatını kısıtlaması, Çin’in bu alandaki kendine yeterliliğini artırma çabalarını hızlandırdı. Çin, devlet fonları ve teşvik mekanizmaları ile çip üretimini desteklemeye çalışıyor. Devlet Başkanı Şi Cinping, yapay zekanın stratejik bir teknoloji olduğunu vurgulayarak, bu alanda kaynakların seferber edilmesi gerektiğini belirtti.

Huawei, Ascend serisi çiplerinin üretimi için üç yıllık bir yol haritası açıkladı. ABD’nin çip yaptırımlarına rağmen, Çinli şirketler yerli üretim çiplerle kendine yeterlilik sağlama iradesini gösteriyor. Moore Threads ve MetaX gibi yerli çip şirketleri, halka arzları ile yatırımcıların ilgisini çekmeyi başardı.