2025’te 4400 Büyük Metan Sızıntısı Tespit Edildi

Yeni bir araştırma, Türkmenistan ve ABD gibi çeşitli bölgelerde petrol ve gaz tesislerinden kaynaklanan büyük metan sızıntılarını gün yüzüne çıkardı. 2025 yılında, her biri saatte yaklaşık 100 kilogramdan fazla metan salınımı yapan toplam 4.400 önemli sızıntı kaydedildi.

Uydu verilerine dayanarak gerçekleştirilen bu çalışma, petrol ve gaz tesislerinden yayılan metan bulutlarının iklim üzerinde son derece etkili bir ısınma etkisi yarattığını gösteriyor. Çoğu durumda, bu sızıntılar kötü bakım koşullarından kaynaklanmakta ve aslında giderilmesi oldukça basit olabilmektedir. Araştırma, her biri kömürle çalışan bir elektrik santraline eşdeğer etkiye sahip birçok mega sızıntının tespit edildiğini ortaya koydu.

Los Angeles’taki Kaliforniya Üniversitesi’ne (UCLA) bağlı Stop Methane Project tarafından hazırlanan ilk 25 sızıntı listesinde Türkmenistan’daki tesisler ön plana çıkıyor. ABD’de de önemli sızıntılar kaydedilirken, 2025 yılı için en büyük sızıntı Texas’ta gerçekleşti ve saatte 5,5 ton metan salınımı yapıyordu. Bu miktar, yaklaşık bir milyon SUV aracın emisyonuna eşdeğer bir kirlilik oluşturuyor. Venezuela ve İran’da da büyük sızıntılar tespit edildi ve bunların çoğu devlet şirketlerine ait tesislerden kaynaklanıyor.

Stop Methane Project, çöp depolama alanlarından yayılan metan bulutlarını da inceledi. İyi yönetilmeyen organik atıkların çürümesi sonucu oluşan bu sızıntılar, Türkiye, Cezayir, Malezya ve ABD gibi birçok ülkede gözlemlendi. Metan emisyonları, günümüzde küresel ısınmanın yaklaşık %25’inden sorumlu olup, bilim insanları 2007 yılından bu yana bu emisyonlarda kaydedilen artışın oldukça endişe verici olduğunu belirtiyor. Bu hızlanmanın, iklim eşiklerinin aşılma riskini ciddi şekilde artırdığı konusunda uyarılar yapılıyor.

Metan emisyonlarının azaltılmasının hızlı sonuçlar doğurduğu, çünkü bu gazın atmosferden karbondioksite göre çok daha çabuk temizlendiği belirtiliyor. Bu sebeple bazı uzmanlar, metan azaltımını iklim için bir “acil fren” olarak tanımlıyor. UCLA Stop Methane analizi, Carbon Mapper verilerine dayanarak 2025 yılında her biri saatte yaklaşık 100 kilogramdan fazla metan salınımı yapan 4.400 önemli sızıntı tespit etti. Bu, yaklaşık 20 bin SUV aracın çalışmasına eşdeğer bir kirlilik anlamına geliyor. ABD’de en kötü 10 sızıntının dokuzu Texas’ta yer alıyor.

UCLA’dan Cara Horowitz, sızıntılar hakkında şu değerlendirmeleri yaptı: “ABD’nin bu en büyük süper kirletici sızıntılar listesinde bu kadar üst sıralarda yer alması, ABD halkını şaşırtmalı ve öfkelendirmelidir. ABD’de sanayimizin oldukça iyi ve temiz işletildiğini düşünme eğilimindeyiz, ancak bu durum hâlâ yapılacak çok işimizin olduğunu gösteriyor.”

Türkmenistanlı yetkililer, Ekim ayında metan mega sızıntılarının azaltıldığını iddia etmişti. Devlet şirketi Türkmengaz’ın çevre koruma dairesinin başkanı Muhammetberdi Byashiev, Birleşmiş Milletler, Uluslararası Enerji Ajansı ve Avrupa Birliği ile işbirliği sayesinde sızıntıların 2-3 gün içinde onarıldığını belirtti. Ancak yeni analizler, önemli miktarda sızıntının hâlâ devam ettiğini ortaya koyuyor. Horowitz, Türkmenistan’ın Avrupa pazarına girmeye çalıştığını vurgulayarak, “Avrupalı potansiyel alıcılar sonuçlarımıza dikkat etmelidir” dedi.

ABD’de iklim değişikliği ve çevre kirliliği konularında uzun yıllar boyunca önemli roller üstlenen Mary Nichols ise, “Metan, diğer tüm hava kirleticilerden daha güçlü bir iklim suçlusudur çünkü hızlı etkiler ve büyük miktarlarda salınır. Aynı zamanda kontrol edilmesi nispeten ucuz ve kolaydır. Yeni, detaylı uydu görüntüleri, sorumlu tutulması gereken ülkeleri ve şirketleri hedeflemeye yardımcı olabilir.” şeklinde konuştu.