ABD’de mavi tsunami Trump yönetimini zorluyor

ABD’de mavi tsunami olarak nitelendirilen ara seçim sonuçları, Demokratlara Kongre çoğunluğunu getirirken Trump yönetiminin kalan iki yılını zorlaştırdı.

ABD’de 3 Kasım’da yapılan ara seçimler, Donald Trump açısından ağır bir siyasi yenilgiye dönüştü. Demokratlar hem Temsilciler Meclisi’nde hem de Senato’da çoğunluğu Cumhuriyetçilerin elinden alırken, beklenen mavi dalga Trump yönetiminin son iki yılını gölgeleyen güçlü bir siyasi sarsıntı yarattı.

Sonuç, yalnızca Demokratların başarısı olarak değil, Cumhuriyetçi Başkan Trump’a yönelik seçmen tepkisi olarak da değerlendiriliyor. Hayat pahalılığı ve ekonomik koşullar, sandıkta belirleyici oldu. Trump’ın 2024 kampanyasında enflasyonu düşürme, yaşam maliyetini azaltma ve ülkeyi yeni savaşlara sürüklememe vaatleri seçmenin beklentilerini karşılamadı. İran savaşı sonrasında enerji fiyatları ve günlük harcamalar yükselirken, daha önce Trump’a destek veren siyah, Latino ve genç seçmenlerin önemli bölümü Demokratlara yöneldi. Geleneksel Cumhuriyetçi seçmenin bir kısmı ise sandığa gitmeyerek yönetime tepki gösterdi.

Senato’da seçim öncesinde 53’e 47 üstünlüğe sahip olan Cumhuriyetçiler, Demokratların en az yedi koltuğu kazanmasıyla çoğunluğu kaybetti. Demokratlar Kuzey Carolina, Teksas, Kansas, Iowa, Ohio, Maine ve Güney Carolina’da önemli sonuçlara imza attı. Bu tablo, partinin yalnızca kıyı eyaletleri ve büyük kentlerde değil, Cumhuriyetçilerin güçlü olduğu bölgelerde de destek bulduğunu gösterdi.

Michigan’da Abdul El-Sayed’in Cumhuriyetçi rakibi Mike Rogers’ı yenmesi, ABD tarihinde seçimle Senato’ya giren ilk Müslüman siyasetçinin ortaya çıkmasını sağladı. Minnesota’da Peggy Flanagan’ın zaferi ise Senato’ya seçilen ilk Amerikan yerlisi kadın siyasetçi olması bakımından öne çıktı. New York’ta Mamdani’nin zaferiyle birlikte değerlendirilen bu sonuçlar, İsrail’in Gazze’deki operasyonlarına yönelik eleştirilerin Demokrat tabanında güç kazandığına işaret etti.

Temsilciler Meclisi’nde de Cumhuriyetçi çoğunluk sona erdi. Demokratlar, Trump’ın 2024’te çift haneli farklarla kazandığı bazı seçim bölgelerinde dahi sandalye elde etti. Yeni Kongre 3 Ocak 2027’de göreve başlayacak. Demokratların Temsilciler Meclisi lideri Hakeem Jeffries’in başkanlık koltuğuna oturması hâlinde, bu görevi üstlenen ilk siyah siyasetçi olacak.

Trump yönetimi için zorlu dönem

Kongre’nin bütçe, yasama, atama ve denetim yetkileri, Demokratlara Trump yönetimini yakından izleme imkânı verecek. Temsilciler Meclisi’ndeki komite çoğunluğu, dış politika, savunma, ödenekler ve yönetimin faaliyetleri konusunda kapsamlı incelemelerin önünü açabilir. Senato’daki çoğunluk da bakan, büyükelçi ve federal yargıç atamalarında Trump’ın hareket alanını daraltabilir.

Buna karşın Demokratların Kongre’de çoğunluk sağlaması, başkanın bütün kararlarını engelleyebilecekleri anlamına gelmiyor. Trump’ın veto yetkisi bulunuyor ve Senato’da birçok yasanın kabulü için 60 oy gerekiyor. Bu nedenle yeni dönemde azil sürecinden çok, İran savaşı, askerî harcamalar, dış ilişkiler ve yönetim çevresindeki olası çıkar çatışmalarına yönelik Kongre soruşturmalarının gündeme gelmesi daha olası görünüyor.

Trump ailesinin ticari faaliyetleri de Demokratların inceleyebileceği başlıklar arasında bulunuyor. Jared Kushner’ın Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri ile finansal ilişkileri ile Donald Trump Jr.’ın Polymarket ve 1789 Capital bağlantıları, çıkar çatışması tartışmalarını yeniden gündeme taşıyabilir.

Dış politika ve Türkiye açısından olası sonuçlar

İran savaşı, Demokratların Kongre çoğunluğuyla Trump yönetimine karşı kullanabileceği ilk önemli başlıklardan biri olacak. Ödenekler üzerinden askerî operasyonların kapsamını sınırlama arayışları gündeme gelebilir. Ancak Trump’ın başkomutan sıfatıyla sahip olduğu yetkiler, dış politikadaki hareket alanının tamamen ortadan kalkmasını engelliyor. Demokrat Parti içinde İsrail’e askerî yardım, İran politikası ve Orta Doğu’daki Amerikan varlığı konusunda merkez ve ilerici kanatlar arasında görüş ayrılıkları da sürüyor.

Ankara-Washington ilişkilerinde ise Trump ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasındaki kişisel temasın yanı sıra Kongre’nin yaklaşımı da belirleyici olacak. CAATSA yaptırımları, Türkiye’nin F-35 programına dönüş ihtimali, savunma sanayii iş birliği ve KAAN projesinde kullanılacak motorlara ilişkin süreçler Kongre’nin denetim ve onay mekanizmalarından etkilenebilir.

İsrail-Türkiye ilişkileri, Yunanistan ve Kıbrıs başlıkları ile insan hakları ve ifade özgürlüğü konuları da Demokratların kontrolündeki komitelerde gündeme gelebilir. Türkiye’nin NATO üyeliği, Karadeniz’deki konumu, Orta Doğu’daki etkisi ve Avrupa güvenliği açısından taşıdığı önem Washington’ın hesaplarında yer almaya devam edecek. Ancak Ankara’nın yalnızca Trump-Erdoğan ilişkisine dayanarak sonuç alma dönemi geride kalırken, Kongre’nin desteğini kazanmak daha önemli hâle gelecek.

ABD’de mavi tsunami, Trump’ın ikinci başkanlık döneminin kalan bölümünü önemli ölçüde değiştirdi. Bununla birlikte Kongre çoğunluğu, Demokratların 2028’de Beyaz Saray’ı kazanacağını garanti etmiyor. Partinin merkez ve ilerici kanatları arasındaki görüş ayrılıklarını aşması; ekonomi, göç, sağlık, dış politika ve toplumsal güvenlik alanlarında seçmene somut bir program sunması gerekecek.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu